تدوین مدل مفهومی سنتز پژوهی برای توسعه تاب آوری سیستمیک در برابر مخاطرات طبیعی

در مواجهه با تشدید مخاطرات محیطی و عدم قطعیت های ناشی از تغییرات اقلیمی الگوواره های سنتی مدیریت بحران به سمت الگوهای انسان محور و دانش بنیاد تغییر جهت داده اند. با این حال علی رغم توجه بر نقش محوری، مکانیزم دقیق تبدیل درون دادهای آموزشی به پایداری سیستمیک به عنوان یک شکاف تئوریک وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این شکاف به تدوین یک مدل مفهومی یکپارچه پرداخته که زنجیره علی میان سطوح مختلف آموزش و تحقق پایداری اجتماعی را تبیین می کند. این مطالعه با اتخاذ روش سنتز پژوهی سیستماتیک و با استفاده از استراتژی کدگذاری تماتیک به واکاوی عمیق ۳۶ منبع منتخب از بین ۲۲۰ مقاله در خصوص ارتباط میان آموزش محیط زیست و تاب آوری پرداخته است. یافته های حاصل از این سنتز نظری نشان می دهد که رابطه میان آموزش محیط زیست و پایداری اجتماعی فرآیندی پویا و چندسطحی است که از ایجاد ظرفیت جنبی در لایه های فردی آغاز شده و از طریق توسعه سواد محیط زیستی به تغییر رفتار مسئولانه منجر می گردد و فراتر از ابعاد فردی بر نقش حیاتی متغیرهای میانجی نظیر حس مکان و سرمایه اجتماعی در تبدیل ظرفیت های انسانی به تاب آوری جمعی تاکید دارد. این مدل نشان می دهد که پایداری غایی زمانی محقق می شود که سیستم آموزشی بتواند از مرحله مقاومت به مرحله یادگیری تحولی در بستر سیستم های اجتماعی اکولوژیکی عبور کند؛ فرآیندی که تحت تاثیر متغیرهای تعدیل گر ساختاری همچون فقر قرار دارد. به طور خلاصه نتایج این مطالعه بیان می کند که مدل سنتز پژوهی تدوین شده، با شناسایی حلقه های مفقوده میان ظرفیت های فردی و تاب آوری جمعی چارچوبی نوین برای سیاست گذاری های آموزشی در جوامع آسیب پذیر فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

آموزش محیط زیست ، پایداری اجتماعی ، تاب آوری سیستمیک ، سواد محیط زیستی ، کاهش ریسک بلایا