طراحی چارچوب راهبردی یکپارچه توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کلان شهر شیراز مبتنی بر تحلیل نهادی و حکمرانی شهری

در دهه های اخیر شهرها به عرصه ای پیچیده از تعاملات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تبدیل شده اند و موفقیت آن ها در مسیر توسعه پایدار تا حد زیادی به نحوه سازمان دهی نهادهای شهری و بهره گیری از ظرفیت های محلی وابسته است. شهر شیراز به عنوان یکی از مهم ترین شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران از سرمایه های قابل توجهی در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری، هویت ادبی و زیرساخت های علمی برخوردار است. با این حال بررسی روندهای مدیریتی و سیاست گذاری شهری نشان می دهد که بخش قابل توجهی از این ظرفیت ها به دلیل پراکندگی نهادی، ضعف هماهنگی میان سازمان های مسئول و نبود چارچوب راهبردی مشترک به طور کامل در خدمت توسعه شهری قرار نگرفته اند. پژوهش حاضر با هدف طراحی یک چارچوب راهبردی یکپارچه برای توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کلان شهر شیراز انجام شده است. رویکرد پژوهش ترکیبی بوده و از روش های تحلیل اسنادی، تحلیل مضمون و ابزارهای تصمیم گیری چندمعیاره بهره گرفته شده است. در این چارچوب ابتدا وضعیت نهادی و سیاستی مدیریت شهری شیراز مورد بررسی قرار گرفت و سپس با استفاده از مدل تحلیل SWOT مهم ترین نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهای توسعه شهری شناسایی شد. در ادامه برای اولویت بندی راهبردهای پیشنهادی از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش توسعه شهری شیراز نه کمبود منابع فرهنگی یا اقتصادی بلکه فقدان یک سازوکار حکمرانی هماهنگ برای هدایت این ظرفیت ها در مسیر توسعه پایدار است. یافته ها همچنین نشان می دهد که ایجاد نظام حکمرانی یکپارچه شهری، توسعه گردشگری فرهنگی، تقویت اقتصاد خلاق و افزایش مشارکت اجتماعی می توانند به عنوان مهم ترین راهبردهای توسعه آینده شهر مطرح شوند. در نهایت مدل مفهومی ارائه شده در این پژوهش نشان می دهد که تقویت حکمرانی شهری می تواند از طریق فعال سازی سرمایه فرهنگی و اجتماعی، شهر زمینه شکل گیری اقتصاد خلاق و توسعه پایدار شهری را فراهم کند. این مدل علاوه بر شهر شیراز، می تواند به عنوان چارچوبی تحلیلی برای سیاست گذاری توسعه در سایر شهرهای تاریخی ایران نیز مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی شهری ، توسعه فرهنگی ، اقتصاد خلاق ، توسعه پایدار شهری ، تحلیل SWOT ، روش AHP ، شهر شیراز