پیوند میان حقوق شهروندی شهرسازی و آموزه های اسلامی؛ الگویی برای شهر پایدار و عادلانه

در دهه های اخیر گسترش سریع شهرنشینی و توسعه نامتوازن، شهری انسان را با بحران های اجتماعی زیست محیطی و اخلاقی روبه رو ساخته است. این وضعیت ضرورت بازاندیشی در مبانی نظری شهرسازی و حقوق شهروندی را آشکار می کند. در جوامع اسلامی بهره گیری از چارچوب های اخلاقی و فقهی اسلام برای احیای مفهوم عدالت، کرامت و مشارکت اجتماعی می تواند پایه ای برای بازتولید نظام برنامه ریزی شهری انسانی و پایدار باشد. در این پژوهش با رویکرد تحلیلی تطبیقی و بر پایه بررسی متون اسلامی (قرآن، سنت و فقه شهری) و نظریه های معاصر شهرسازی تلاش شده است پیوند علمی و فلسفی میان سه حوزه ی حقوق شهروندی، شهرسازی و اسلام تبیین گردد. یافته ها نشان می دهد که اصولی همچون عدالت اجتماعی، شورا، عمران زمین و حفظ کرامت انسانی در اسلام با مفاهیمی چون حق بر شهر، عدالت فضایی و توسعه پایدار در ادبیات مدرن شهری همسویی عمیقی دارد. نتیجه ی نهایی پژوهش آن است که با تلفیق ارزش های اسلامی در نظام سیاستگذاری شهری می توان به مدلی انسان محور، اخلاقی و عادلانه از شهر معاصر دست یافت.

کلیدواژه ها:

حقوق شهروندی ، شهرسازی اسلامی ، عدالت اجتماعی ، کرامت انسانی ، توسعه پایدار