نقش قوانین مالی در حفاظت میراث فرهنگی: ایران بررسی موردی قانون اخذ عوارض بر سیمان به نفع انجمن آثار ملی

از سالهای ابتدائی روی کار آمدن رضاشاه و همزمان با شروع فعالیت انجمن آثار ملی به عنوان یکی از نهادهای متولی حفاظت از میراث فرهنگی مسئله تامین اعتبار مورد نیاز برای این نهاد مورد بحث بوده است گرچه مطابق اساسنامه انجمن منبع مالی آن دریافت حق عضویت از اعضا بوده اما طی سالها دولت اقدام به تصویب مقرراتی به منظور تامین اعتبار مورد نیاز انجمن در انجام برنامه های خود نموده است. با آغاز دهه ۱۳۴۰ و همزمان با شروع توسعه صنعتی در ایران دولت وقت با تصویب مقرره اجازه اخذ یک ریال عوارض از هر کیسه سیمان اقدام به پیوند میان توسعه صنعتی با روند حفاظت و مرمت میراث فرهنگی کشور نمود که این عمل یکی از نخستین تلاش های نظام مند جهت بهره گیری از ابزارهای مالی قانونی در راستای پشتیبانی از اقدامات حفاظتی بود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاریخی و محتوایی این قانون و ارزیابی آثار آن بر ساختار مالی انجمن آثار ملی و فعالیت های حفاظتی آن انجام شده است. روش تحقیق کیفی از نوع تاریخی-تحلیلی بوده و داده ها از منابع کتابخانه ای قوانین مصوب، روزنامه های رسمی، اسناد انجمن آثار ملی و آمارهای اقتصادی استخراج شده اند. یافته های پژوهش پیش رو نشان می دهد قانون مذکور نه تنها سهم حداکثری در تامین اعتبار مورد نیاز انجمن داشته بلکه الگوی موفقی از تلاش به منظور همسویی منافع روند حفاظت با روند توسعه صنعتی در دهه ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ خورشیدی به شمار می آید. بازخوانی این تجربه نشان می دهد که چگونه قوانین حمایتی می تواند نقش موثر در تامین مالی پایدار برای میراث فرهنگی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

حفاظت میراث فرهنگی ، قوانین حمایتی ، توسعه صنعتی ، انجمن آثار ملی ، اخذ عوارض بر سیمان