گردشگری معنوی و تحول در پیاده روی زیارتی پایان ماه صفر به مشهد: تبیینی بر اساس مدل آیین گذار

پیاده روی زیارتی پایان ماه صفر به مشهد، در سال های اخیر به مثابه یک آیین جمعی مسیرمحور، اهمیت اجتماعی و فرهنگی ویژه ای یافته است. این مقاله با تکیه بر ادبیات گردشگری معنوی و گردشگری تحول آفرین، می کوشد سازوکارهای تحول معنوی در این پیاده روی را تبیین کند. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی-تفسیری است و با بهره گیری از تحلیل تماتیک، یافته های پژوهش های بین المللی و ایران محور درباره زیارت، اصالت وجودی، معنابخشی و کمونیتاس تلفیق شده است. نتایج نشان می دهد تحول معنوی در این تجربه از طریق چهار سازوکار اصلی شکل می گیرد: (۱) گسست از روزمرگی و بازآرایی توجه، (۲) ریاضت بدنی و خودنظم دهی، (۳) کمونیتاس و سرمایه اجتماعی آیینی، و (۴) مکان مندی قدسی و تجربه اتصال. این سازوکارها در سه سطح درون فردی، بین فردی و قدسی عمل می کنند و می توانند به تغییرات پایدار در معنا، هیجان های اخلاقی، روابط و سبک زیست پس از بازگشت منجر شوند. مقاله علاوه بر توسعه نظری ادبیات عمدتا غرب محور گردشگری معنوی در بستر شیعی-ایرانی، پیامدهای مدیریتی مشخصی برای مدیریت مسیر، کاهش ریسک، طراحی فضاهای متنوع تجربه و حفظ حرمت فرهنگی مقصد ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

گردشگری معنوی ، زیارت ، مشهد ، پیاده روی پایان صفر ، آیین گذار