حکمرانی در سیاست خارجی ایران مطالعه تطبیقی دولت های روحانی و رئیسی

حکمرانی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تحت تاثیر مولفه های متعددی از جمله نهادهای نظامی، ساختارهای دیپلماتیک و ارکان تصمیم گیر قرار دارد. پرسش اصلی پژوهش بدین صورت شکل می گیرد که نهادهای نظامی و دیپلماتیک چه نقشی در حکمرانی سیاست خارجی دولت های روحانی و رئیسی داشته اند و چه تاثیری بر جهت گیری سیاست خارجی ایران گذاشته اند؟ پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی و در چارچوب نظری واقع گرایی نوکلاسیک به بررسی تفاوت های ساختاری و کارکردی نهادهای نظامی و دیپلماتیک در سیاست خارجی دولت های حسن روحانی (۱۳۹۲ - ۱۴۰۰) و سیدابراهیم رئیسی می پردازد. در دوره روحانی دیپلماسی مبتنی بر تعامل با غرب و تمرکز بر مذاکرات هسته ای به محوریت وزارت امور خارجه شکل گرفت؛ در حالی که در دولت رئیسی نقش نهادهای نظامی در تصمیم سازی و اجرای سیاست خارجی برجسته تر شده و گرایش به «دیپلماسی منطقه ای» و نگاه به «شرق» تقویت شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ساختارهای امنیتی - نظامی نه تنها در دوران رئیسی تقویت شده اند بلکه به صورت نهادی در فرایند سیاست گذاری خارجی نهادینه شده اند. همین وضعیت موجب واکنش های متفاوتی در سیاست خارجی میان ایران و غرب و حتی همسایگانش شده است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی سیاست خارجی ، ایران ، دیپلماسی ، نگاه به شرق ، رئالیسم نوکلاسیک