اهداف بین المللی سازی آموزش عالی و تطبیق آن با آموزه های دین اسلام

بین المللی سازی آموزش عالی یکی از مهم ترین راهبردهای نظام های دانشگاهی در عصر جهانی شدن به شمار می آید و به عنوان ابزاری برای ارتقای کیفیت علمی، گسترش تعاملات بین فرهنگی و افزایش مرجعیت علمی دانشگاه ها مطرح است. با این حال در جوامع اسلامی، این فرآیند صرفا یک راهبرد فنی یا اداری تلقی نمی شود بلکه نیازمند بازتعریف مفهومی در چارچوب ارزش ها و آموزه های دینی است. هدف مقاله حاضر، تبیین اهداف بین المللی سازی آموزش عالی و بررسی امکان تطبیق آن با مبانی نظری و ارزشی دین اسلام است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی توصیفی نشان می دهد که در صورت اتخاذ رویکردی آگاهانه، بومی و ارزش محور، بین المللی سازی می تواند نه تنها با آموزه های اسلامی تعارض نداشته باشد بلکه در راستای تحقق عدالت علمی، تقویت اخلاق پژوهش و حفظ و ارتقای هویت اسلامی دانشگاه ها عمل کند. همچنین این مقاله مروری، تحلیلی مفهوم بین المللی سازی را بر اساس تعاریف نایت و ده ویت تبیین کرده، اهمیت آن را در جهان اسلام بررسی می کند و همپوشانی ها مانند تحرک علمی با طلب علم اسلامی و تعارضات هژمونی فرهنگی و تجاری سازی را تحلیل می نماید. یافته ها نشان می دهد که با بازتعریف ارزشی و بومی سازی، حدود ۸۰ درصد اهداف بین المللی سازی با آموزه های دین اسلام هم راستا هستند و چالش اصلی مقابله با هژمونی فرهنگی و فشار الگوهای غربی است؛ با ارائه الگویی تطبیقی سه لایه و بررسی موردی دانشگاه های عربستان، مصر و مالزی راهبردهایی مانند بومی سازی و دیپلماسی علمی اسلامی پیشنهاد می شود. نتایج مقاله بر ضرورت سیاست گذاری فعال و نقادانه در حوزه بین المللی سازی آموزش عالی در جوامع اسلامی تاکید دارد در عین توجه به این نکته که اگرچه بین المللی سازی در ذات خود به دنبال گسترش مرزهای دانش و همگرایی علمی است اما برای دستیابی به موفقیت پایدار در کشورهای اسلامی باید در چارچوب ارزش های قرآنی، عدالت محور و انسان ساز هدایت شود.

کلیدواژه ها:

بین المللی سازی ، آموزش عالی ، آموزش عالی اسلامی ، جهانی شدن ، هویت دینی ، سیاست گذاری آموزشی ، بومی سازی