مطالبات مردم از حاکمیت و شاخصهای پاسخگویی حکمرانی از دیدگاه نهج البلاغه

این پژوهش به بررسی نظام مند انتظارات مردم از حاکمیت و شاخص های پاسخگویی حکمرانی با اتکا به متون نهج البلاغه می پردازد. با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی از نوع استقرایی و با رویکرد تفسیری انتقادی کلیه خطبه ها، نامه ها و حکمت های نهج البلاغه مورد بررسی قرار گرفته است. یافته ها حاکی از آن است که از دیدگاه امام علی(ع)، حاکمیت امانتی الهی مردمی است که بر پایه میثاق دوسویه بین حاکم و مردم استوار گردیده است. مهم ترین انتظارات مردم عبارتند از: تحقق عدالت اجتماعی، فراگیر تامین حقوق اساسی، شفافیت در اداره امور و مشارکت در سرنوشت سیاسی. شاخص های پاسخگویی در چهار بعد، الهی، مردمی، حقوقی و اخلاقی تبیین شده و سازوکارهای نهادی مانند نظارت عمومی، حسابرسی مالی و پاسخگویی اداری برای تحقق آن پیش بینی شده است. این پژوهش نشان می دهد که نظام حکمرانی علوی با تاکید بر مسئولیت پذیری چندلایه و مکانیسم های نظارتی درون زا الگویی پیشرفته از حکمرانی پاسخگو ارائه می دهد که قابلیت تطبیق با چارچوب های مدرن حکمرانی خوب را داراست.

کلیدواژه ها:

نهج البلاغه ، حکمرانی ، پاسخگو پاسخگویی ، چندسطحی ، عدالت اجتماعی ، مطالبه گری ، نظارت مردمی