استکبار شناسی در آموزه های امیرالمومنین علی (ع) بر اساس خطبه قاصعه

نهج البلاغه آینه ی اندیشه های همه جانبه ی امام علی (ع) است که نمایان کننده اخلاق صحیح انسانی است. خطبه قاصعه از طولانی ترین خطبه های نهج البلاغه است که شامل مواعظ، پند و اندرزها و نهی تکبر و خودپسندی و رذایل چون زیاده روی در ستم و سرکشی، تعصب جاهلی و فساد اخلاقی است که میان برخی از جوانان کوفه شیوع یافته بود. در این خطبه امام به هدف زدودن خوی استکباری که نتیجه ی پیروی از راه شیطان است گوشزد می کند چرا که استکبار از جمله رذیلت های اخلاقی است که مبنای اصلی سقوط انسانی در ورطه بسیاری از نفسانیات و محور اصلی عدول آدمی از انسانیت و غلبه ابعاد مادی و حیوانی در انسان است. هر که در مسیر او گام نهد بی تردید اسیر طغیان غرایز حیوانی خواهد شد به فرموده امیرالمومنان او پیشوای متعصبان و سرسلسله مستکبران است. یکی از مهم ترین مشکلات جامعه بشری در عصر امروز و تاریخ بشریت مسئله استکبار و استکبارستیزی است. در پژوهش حاضر که با روش توصیفی تحلیلی نگارش یافته ضمن بررسی مفهوم استکبار در نهج البلاغه و دورنمایی از خطبه قاصعه به بررسی ویژگی ها و شاخصه های استکبار پرداخته شده است و همچنین در این تحقیق به ارائه نمونه هایی از مصادیق بارز استکبار در کلام نورانی امام پرداخت. در نهایت این نتیجه حاصل شد که خروج از مدار توحید و حرکت در جهت شیطان مبنای اصلی ورود به فرهنگ استکباری است. حق ناپذیری، خودبزرگ بینی، تعصبات دروغین و لجاجت و... را می توان از ویژگی های مستکبران برشمرد.

کلیدواژه ها:

استکبار ، نهج البلاغه ، امام علی (ع) ، خطبه قاصعه ، شیطان