تعیین تاکتیک های اجرای راهبردهای تدوین نظام حکمرانی قضایی اسلامی از منظر تامین مالی دادرسی در حکمرانی قضایی

این پژوهش با رویکردی فقهی به تحلیل تاکتیک های تامین مالی دادرسی در نظام قضایی اسلامی پرداخته و پنج اصل بنیادین آن را بررسی می کند: کفایت بودجه، ایمنی و دسترس پذیری دادگاه ها، بهره گیری از فناوری های نوین، پشتیبانی از روش های مختلف حل اختلاف و عدالت در هزینه های دادرسی. هدف مقاله تبیین مبانی شرعی و فقهی این اصول و اثبات وجوب حکومتی تامین مالی دادرسی به عنوان مقدمه واجب اقامه ی قسط است. یافته ها نشان می دهد که در فقه امامیه عدالت بدون پشتیبانی مالی تحقق نمی یابد و تمویل دادرسی از مصادیق روشن قاعده «ما لا یتم الواجب الا به فهو واجب» است. آیات و روایات متعدد، از جمله فرمان امیرالمومنین (ع) در نامه ی ۵۳ نهج البلاغه بر لزوم کفایت مالی، حفظ کرامت مراجعان و استقلال قاضی تاکید دارند. تحلیل تطبیقی میان اصول فقهی و اسناد بین المللی عدالت نشان می دهد که فقه اسلامی با تاکید بر قاعده های «نفی ضرر»، «فی حرج» و «حفظ نظام»، بنیانی عمیق تر از نظریه های معاصر عدالت ارائه می کند. در نتیجه تامین مالی دادرسی در اسلام نه تصمیمی اجرایی بلکه تکلیفی شرعی برای تحقق عدالت الهی و اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

عدالت قضایی ، فقه قضایی ، تامین مالی دادرسی ، حکمرانی قضایی ، مدیریت دادرسی