واکاوی مفاهیم حکمرانی شهری و عدالت فضایی در معماری با توجه به آموزه های نهج البلاغه

خدمات حکمرانی شهری در دهه های اخیر به یکی از محورهای اساسی توسعه پایدار و هدایت نظام مدیریتی شهرها تبدیل شده است. مفهوم عدالت فضایی نیز به عنوان یکی از معیارهای سنجش کیفیت نظام برنامه ریزی و معماری شهری، نقشی تعیین کننده در میزان دسترسی عادلانه شهروندان به فضاها و منابع شهری دارد. با وجود گسترش رویکردهای مدرن مدیریت شهری، چالش هایی همچون شکاف فضایی، توزیع نامتوازن زیرساخت ها و کاهش سرمایه اجتماعی همچنان در بسیاری از شهرهای ایران مشاهده می شود. در این میان آموزه های نهج البلاغه - به ویژه عهدنامه امیرالمومنین (ع) به مالک اشتر - ظرفیت قابل توجهی برای الهام بخشی به الگوهای حکمرانی عادلانه دارد. این پژوهش با تکیه بر منابع علمی معاصر و تحلیل مضامین نهج البلاغه اصولی همچون عدالت، رعایت حقوق مردم، نظارت بر کارگزاران، اولویت منافع عمومی و پرهیز از تبعیض را استخراج کرده و آنها را با معیارهای حکمرانی شهری و نظریه های عدالت فضایی تطبیق می دهد. بررسی ها نشان می دهد بسیاری از این اصول با مولفه های حکمرانی خوب نظیر شفافیت، پاسخگویی، مشارکت پذیری و عدالت توزیعی هم راستا است (UN-Habitat, ۲۰۱۶). این پژوهش نتیجه می گیرد که ادغام رویکردهای مدرن با بنیان اخلاقی و معرفتی نهج البلاغه می تواند الگویی کارآمد برای سیاستگذاری شهری در ایران آینده فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی شهری ، عدالت فضایی ، معماری ، نهج البلاغه ، توسعه پایدار شهری