مقاومت در سیره حضرت علی(ع): از جهاد تا حکمرانی

حضرت علی(ع) طی دوران حیات خویش، الگوی منسجم و پویایی از مقاومت در برابر انحراف و ظلم به نمایش گذاشت که از یک سو ریشه در اصول کلامی و فقهی اسلام داشت و از سوی دیگر با توجه به مصالح زمانی و شرایط اجتماعی شکل می گرفت. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مراجعه به نهج البلاغه، منابع تاریخی و روایی، به واکاوی تحولات مفهوم مقاومت در سیره آن حضرت پرداخته است. یافته ها حاکی از آن است که مقاومت علوی(ع) در سه دوره مجزا با رویکردهای متفاوت نمود یافته است: در دوران پس از رحلت پیامبر(ص) تا خلافت حضرت عثمان، مقاومت حضرت علی(ع) بیشتر جنبه انتقاد محتاطانه و مشورت داشت؛ در دوره خلافت عثمان، مقاومت به صورت اعتراض علنی و پیشنهاد اصلاحات درآمد؛ و در دوران خلافت خویش، امام به مرحله اجرای عدالت و پیاده سازی حکومت اسلامی مطلوب دست یافت. محورهای کلیدی این الگو عبارتند از: عدالت خواهی، مشروعیت شرعی، مصلحت سنجی، و تدبیر سیاسی. این تحقیق نشان می دهد که مقاومت علوی(ع) فراتر از واکنش صرف به ظلم، چارچوبی نظام مند برای رهبری اجتماعی و سیاسی اسلامی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مقاومت ، امام علی(ع) ، نهج البلاغه ، حکمرانی اسلامی ، عدالت ، جهاد