آموزش زبان عربی در مدارس ایران: چالش های یادگیری، کارکردهای تربیتی و راهکارهای ارتقای اثربخشی

زبان عربی به عنوان زبان قرآن کریم، زبان رسمی جهان اسلام و یکی از ارکان مهم هویت فرهنگی و دینی نظام آموزش و پرورش ایران، جایگاه ویژه ای در برنامه درسی مدارس دارد (ملکی و همکاران، ۱۴۰۳). با این حال، شواهد پژوهشی گسترده از ناکارآمدی نسبی آموزش این زبان در مدارس ایران و کاهش انگیزه دانش آموزان نسبت به یادگیری آن حکایت دارند (بررسی چالش های آموزش زبان عربی، ۱۴۰۴). پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات داخلی، به واکاوی چالش های یادگیری، کارکردهای تربیتی و راهکارهای ارتقای اثربخشی آموزش زبان عربی در مدارس ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد که عواملی نظیر غلبه رویکرد دستوری و ترجمه محور، ناکارآمدی روش های تدریس سنتی، کمبود معلمان متخصص و توانمند، عدم تناسب محتوا با نیازهای ارتباطی دانش آموزان، ضعف در به کارگیری فناوری های نوین آموزشی و نبود انگیزه کافی در میان یادگیرندگان، از مهم ترین چالش های آموزش این زبان هستند (آسیب شناسی آموزش زبان عربی، ۱۴۰۳؛ بررسی مشکلات آموزش زبان عربی، ۱۴۰۴). در مقابل، فرصت هایی نظیر پیوند زبانی با آموزه های دینی، ظرفیت ادبیات غنی عربی، استفاده از فناوری های آموزشی نوین و رویکردهای ارتباطی و فرهنگی قابل شناسایی است (نقش انگیزه در یادگیری زبان عربی، ۱۴۰۴). مقاله در پایان، راهکارهایی در چهار سطح سیاست گذاری، برنامه درسی، روش شناسی و توانمندسازی معلمان ارائه می دهد.