آموزش دینی در مدارس ایران: واکاوی چالش ها، فرصت ها و راهکارهای ارتقای تربیت دینی دانش آموزان

آموزش دینی و تربیت اعتقادی به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران، همواره در کانون توجه اسناد بالادستی و سیاست گذاری های آموزشی قرار داشته است (شهرآبادی و طهماسبی، ۱۴۰۳). با این حال، شواهد گسترده پژوهشی از ناکارآمدی نسبی این آموزش ها در تحقق اهداف تعیین شده حکایت دارند و ضرورت بازاندیشی انتقادی را آشکار می سازند (آسیب شناسی آموزش معارف اسلامی در مدارس، ۱۴۰۴). پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات داخلی، به واکاوی چالش ها، فرصت ها و راهکارهای ارتقای تربیت دینی دانش آموزان در مدارس ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد که تمرکز یک سویه بر بعد شناختی و گزاره ای هویت دینی، غلبه محتوای انتزاعی و غیرمرتبط با مسائل زیستی نسل جوان، سیطره روش های تدریس معلم محور و سخنرانی، اتکای ارزشیابی بر سنجش حافظه محور، ضعف در توانمندسازی مستمر معلمان و نبود پیوند ارگانیک میان مدرسه، خانواده و اجتماعات دینی از مهم ترین چالش ها هستند (مرور تحلیلی جایگاه آموزش معارف اسلامی، ۱۴۰۴؛ آسیب شناسی آموزش معارف اسلامی در مدارس، ۱۴۰۴). در مقابل، فرصت هایی نظیر جهانی شدن و دسترسی به منابع متنوع دینی، فناوری های نوین آموزشی، طرح های تربیتی مانند طرح امین و ظرفیت پیوند سه گانه مسجد، مدرسه و منزل قابل شناسایی است (تاثیر فضای مجازی بر تربیت دینی، ۱۴۰۴؛ ایجاد پیوند مقدس سه گانه، ۱۴۰۴). مقاله در پایان، راهکارهایی در چهار سطح سیاست گذاری، برنامه درسی، توانمندسازی معلمان و مشارکت نهادی ارائه می دهد.