ارزشیابی نوین در آموزش ؛ راهبردی برای بهبود کیفیت یادگیری و رشد دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی نقش ارزشیابی نوین در بهبود کیفیت یادگیری و رشد همه جانبه دانش آموزان و ارائه الگویی تبیینی برای تبیین روابط میان مولفه های ارزشیابی نوین، درگیری تحصیلی، خودتنظیمی یادگیری و پیشرفت آموزشی است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی با رویکرد مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه معلمان و دانش آموزان در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود که از میان آن ها نمونه ای متشکل از ۳۲۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استاندارد ارزشیابی نوین آموزشی، مقیاس درگیری تحصیلی دانش آموزان، پرسشنامه خودتنظیمی یادگیری و مقیاس کیفیت یادگیری استفاده شد. روایی ابزارها با استفاده از روایی محتوایی، روایی سازه و تحلیل عاملی تاییدی بررسی و تایید شد و ضرایب آلفای کرونباخ برای مولفه های مختلف ابزارها در دامنه ۰/۷۸ تا ۰/۹۱ به دست آمد که نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارهای پژوهش بود. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ انجام گرفت و برای آزمون مدل مفهومی پژوهش از روش مدل یابی معادلات ساختاری استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که ارزشیابی نوین تاثیر مثبت و معناداری بر کیفیت یادگیری دانش آموزان دارد (β=۰/۴۶، p<۰/۰۰۱) و توانست ۳۸ درصد از واریانس کیفیت یادگیری را تبیین کند (R²=۰/۳۸). همچنین نتایج نشان داد ارزشیابی نوین از طریق افزایش درگیری تحصیلی، اثر غیرمستقیم معناداری بر رشد یادگیری دارد (β=۰/۲۱، p<۰/۰۱) و نقش میانجی درگیری تحصیلی در رابطه بین ارزشیابی نوین و کیفیت یادگیری تایید شد. اثر مستقیم ارزشیابی نوین بر خودتنظیمی یادگیری نیز مثبت و معنادار گزارش شد (β=۰/۴۲، p<۰/۰۰۱)، به گونه ای که خودتنظیمی توانست بخشی از اثر ارزشیابی نوین بر پیشرفت یادگیری را میانجی گری کند. شاخص های برازش مدل شامل χ²/df=۲/۱۴، RMSEA=۰/۰۵۸، CFI=۰/۹۴ و TLI=۰/۹۲ نشان دادند که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که ارزشیابی نوین، زمانی که از رویکردهای سنتی مبتنی بر سنجش پایانی فاصله گرفته و بر بازخورد مستمر، مشارکت فعال، خودارزیابی و اصلاح فرآیند یادگیری تاکید کند، می تواند زمینه ارتقای کیفیت آموزش و رشد شناختی، اجتماعی و مهارتی دانش آموزان را فراهم سازد. یافته های پژوهش می تواند برای معلمان، مدیران مدارس و برنامه ریزان آموزشی در طراحی نظام های ارزشیابی پویا، تقویت شایستگی های یادگیری و حرکت به سوی آموزش دانش آموزمحور مورد استفاده قرار گیرد.