بررسی نقش راهبردهای تدریس نوین معلمان در توسعه تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارت های حل مسئله دانش آموزان در محیط های یادگیری معاصر

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش راهبردهای تدریس نوین معلمان در توسعه تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارت های حل مسئله دانش آموزان در محیط های یادگیری معاصر انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، توصیفی همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش آموزان یک مدرسه در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ تشکیل دادند که از میان آنان، ۱۸۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای متناسب با حجم انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه راهبردهای تدریس نوین معلمان، پرسشنامه تفکر انتقادی، مقیاس خلاقیت آموزشی و پرسشنامه مهارت های حل مسئله استفاده شد. روایی محتوایی ابزارها با نظر متخصصان علوم تربیتی و روش تحقیق تایید گردید و روایی سازه آن ها نیز از طریق تحلیل عاملی تاییدی مورد بررسی قرار گرفت؛ به گونه ای که تمامی بارهای عاملی بیش از ۰/۶۰ و معنادار بودند. همچنین ضرایب آلفای کرونباخ برای راهبردهای تدریس نوین (۰/۹۱)، تفکر انتقادی (۰/۸۸)، خلاقیت (۰/۹۰) و مهارت های حل مسئله (۰/۸۷) نشان دهنده پایایی مطلوب ابزارها بود. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS-۲۷ و SmartPLS-۴ تحلیل شدند. یافته ها نشان داد راهبردهای تدریس نوین تاثیر مستقیم و معناداری بر تفکر انتقادی (β=۰/۶۳, p<۰/۰۰۱)، خلاقیت (β=۰/۵۸, p<۰/۰۰۱) و مهارت های حل مسئله (β=۰/۵۴, p<۰/۰۰۱) دانش آموزان دارند. همچنین نتایج بیانگر آن بود که تفکر انتقادی نقش میانجی معناداری در رابطه بین راهبردهای تدریس نوین و مهارت های حل مسئله ایفا می کند (β=۰/۲۱, p<۰/۰۱) و خلاقیت نیز به عنوان یک متغیر میانجی مکمل، بخشی از اثرات غیرمستقیم این رابطه را تبیین می کند (β=۰/۱۷, p<۰/۰۱). مقدار ضریب تعیین برای تفکر انتقادی (R²=۰/۴۰)، خلاقیت (R²=۰/۳۴) و مهارت های حل مسئله (R²=۰/۵۲) نشان داد که مدل پژوهش از قدرت تبیین مناسبی برخوردار است. همچنین شاخص های برازش مدل شامل SRMR=۰/۰۵۶، NFI=۰/۹۱ و GOF=۰/۴۸ حاکی از برازش مطلوب مدل مفهومی پژوهش بودند. بر اساس نتایج، بهره گیری از راهبردهای تدریس نوین مبتنی بر مشارکت فعال یادگیرندگان، یادگیری مسئله محور، یادگیری اکتشافی و فعالیت های خلاقانه می تواند زمینه ارتقای مهارت های شناختی سطح بالا را در دانش آموزان فراهم سازد.