تحلیل نظام مند سیاستهای تشویقی مالیاتی و نقش آنها در تقویت تمکین داوطلبانه مودیان در چارچوب رویکردهای رفتاری و اقتصادی

این مطالعه با هدف واکاوی منظم مشوق های مالیاتی و تبیین نقش آنها در ارتقای پایبندی داوطلبانه مودیان به بررسی پژوهش های داخلی انجام شده بین سال های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۲ می پردازد. در دهه اخیر رویکرد نظام های مالیاتی از کاربست صرف ابزارهای تنبیهی به سمت طراحی مشوق های رفتاری و تشویقی سوق پیدا کرده است. با وجود این نتایج پژوهش های داخلی در زمینه کارآمدی این سیاست ها، از یک دستی و انسجام کافی برخوردار نبوده و گاه نتایج متناقضی را نشان می دهند. در این تحقیق با بهره گیری از روش مرور نظام مند متون، تعداد ۱۵ مقاله علمی-پژوهشی و کنفرانسی معتبر داخلی مطابق با معیارهای مشخص ورود و خروج شناسایی و تحلیل شده اند. یافته ها بیانگر آن است که مشوق های مالیاتی را می توان در سه گروه عمده شامل تسهیلات مستقیم مالی، انگیزاننده های غیرمالی ساختاری و مشوق های مبتنی بر رویکردهای رفتاری دسته بندی کرد. نتایج بررسی پژوهش ها نشان می دهد که میزان اثربخشی این مشوق ها بر تمکین داوطلبانه شدیدا وابسته به متغیرهای واسطه ای همچون اعتماد عمومی به نظام مالیاتی، احساس عدالت مالیاتی، میزان شفافیت اطلاعاتی و سطح فرهنگ مالیاتی جامعه است. افزون بر این شواهد حکایت از آن دارد که به کارگیری ترکیبی از مشوق ها با رویکردهای رفتاری در مقایسه با کاربرد صرف ابزارهای تنبیهی به نتایج ماندگارتر و موثرتری در بهبود پایبندی مالیاتی منجر می شود. در پایان با تلفیق نتایج به دست آمده الگویی مفهومی برای تبیین چگونگی تاثیرگذاری سیاست های تشویقی بر تمکین داوطلبانه ارائه و شکاف های پژوهشی موجود در ادبیات داخلی نیز شناسایی شده است.

کلیدواژه ها:

حسابداری ، سیاست های تشویقی ، مالیاتی ، تمکین داوطلبانه ، عدالت مالیاتی ، رفتار مودیان