نقش طرحواره های ناسازگار اولیه بر کاهش پرخاشگری و افزایش سازگاری فردی اجتماعی در دانش آموزان ورزشکار

پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی به بررسی نقش طرحواره های ناسازگار اولیه میزان سازگاری اجتماعی و مهارت های تنظیم هیجان در تبیین و پیش بینی رفتارهای پرخاشگرانه در میان دانش آموزان ورزشکار می پردازد. جامعه آماری پژوهش را دانش آموزان ورزشکار تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب شدند. این مطالعه از نوع توصیفی همبستگی بوده و داده ها با بهره گیری از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون همزمان مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها حاکی از آن بود که بین طرحواره های ناسازگار اولیه و رفتارهای پرخاشگرانه رابطهای مثبت و معنادار وجود دارد؛ به گونه ای که برخی از این طرحواره ها به ویژه طرحواره های مرتبط با بی اعتمادی، بدرفتاری و اجتناب کناره گیری سهم قابل توجهی در تبیین واریانس پرخاشگری دانش آموزان ورزشکار ایفا می کنند. در مقابل، سطوح بالاتر سازگاری اجتماعی و مهارت های تنظیم هیجانی با کاهش معنادار رفتارهای پرخاشگرانه همراه بود که نشان دهنده نقش محافظتی و تعدیل کننده این متغیرها در مواجهه با فشارهای هیجانی و رقابتی محیط های ورزشی است. تحلیل های تکمیلی بیانگر آن است که تعامل میان متغیرهای شناختی و هیجانی می تواند الگوی پیچیده تری از بروز یا مهار پرخاشگری را تبیین کند؛ به این معنا که حتی در حضور طرحواره های ناسازگار، برخورداری از مهارت های موثر تنظیم هیجان و سطح مطلوبی از سازگاری اجتماعی قادر است شدت واکنش های پرخاشگرانه را به طور معناداری کاهش دهد. در مجموع، نتایج این پژوهش بر اهمیت طراحی و اجرای مداخلات آموزشی و روان شناختی چند بعدی تاکید دارد؛ مداخلاتی که علاوه بر بازسازی و اصلاح طرحواره های ناسازگار اولیه بر تقویت مهارت های اجتماعی و هیجانی دانش آموزان ورزشکار متمرکز باشند. چنین رویکردی می تواند نه تنها به کاهش رفتارهای پرخاشگرانه منجر شود بلکه سلامت روان، کیفیت تعاملات بین فردی و عملکرد ورزشی پایدارتر را نیز ارتقا دهد. این یافته ها پیامدهای کاربردی مهمی برای مربیان، روان شناسان ورزشی و سیاست گذاران آموزشی به همراه دارد و نشان می دهد ادغام رویکردهای شناختی رفتاری با برنامه های آموزش مهارت های اجتماعی هیجانی می تواند چارچوبی اثربخش برای ایجاد محیط های آموزشی و ورزشی سالم، ایمن و حمایتگر فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

طرحواره های ناسازگار اولیه ، شایستگی های اجتماعی ، راهبردهای تنظیم هیجان ، گرایش های پرخاشگرانه ، نوجوانان ورزشکار