چالشهای اخلاقی مراقبتهای سلامت دیجیتال و تله مدیسین در عصر هوش مصنوعی یک مرور روایتی

مقدمه: گسترش فناوری های دیجیتال در حوزه سلامت به ویژه پزشکی از راه دور (Telemedicine) و هوش مصنوعی (AI)، با بهبود دسترسی، کاهش هزینه ها و افزایش کارایی سیستم مراقبت های پرستاری را متحول کرده است. با این حال این پیشرفت ها چالش های اخلاقی مهمی از جمله حریم خصوصی، بیمار، امنیت داده ها، رضایت آگاهانه و عدالت در سلامت را به همراه داشته اند. روش کار: این مطالعه مروری روایتی Narrative Review از طریق جستجو در پایگاه های اطلاعاتی داخلی IranDoc، Magiran، SD و بین المللی (Web of Science، Scopus، PubMed، Google Scholar) با استفاده از کلیدواژه های «پزشکی از راه دور»، «سلامت دیجیتال»، «هوش مصنوعی»، «اخلاق»، «پزشکی» و «پرستاری از راه دور Telenursing» صورت گرفت. مقالات فارسی و انگلیسی با متن کامل که بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ منتشر شده بودند مورد بررسی قرار گرفتند. پس از حذف موارد تکراری و مطالعات نامرتبط ۲۲ مقاله به روش توصیفی تحلیل و طبقه بندی شدند. یافته ها نشان داد که دسترسی به مراقبت های تخصصی و دقت تشخیصی را بهبود می بخشند اما چالش های اخلاقی پیچیده ای نیز ایجاد می کنند. مهم ترین این چالش ها عبارتند از سوگیری های الگوریتمی که منجر به نابرابری در مراقبت از گروه های خاص می شود؛ تهدید حریم خصوصی بیمار و امنیت داده ها به دلیل حجم فزاینده داده های حساس؛ ابهام در خصوص مسئولیت اخلاقی و حقوقی خطاهای تشخیصی مرتبط با هوش مصنوعی؛ و تغییر در رابطه درمانی از طریق دیجیتالی شدن اعتماد و کاهش تعاملات انسانی. علاوه بر این، فقدان شفافیت در الگوریتم های جعبه سیاه Blackbox و چالش های اخذ رضایت آگاهانه معتبر در محیط های دیجیتال به عنوان موانع اصلی در پیاده سازی اخلاقی شناسایی شدند. نتیجه گیری: فناوری های سلامت دیجیتال و هوش مصنوعی باید مکمل قضاوت بالینی و مراقبت انسان محور باشند، نه جایگزین آنها. پیاده سازی اخلاقی آنها نیازمند سیاست های عادلانه، هوش مصنوعی شفاف، حفاظت قوی از داده ها، چارچوب های حقوقی روشن و مشارکت ذینفعان، کادر بالینی و بیماران است.

کلیدواژه ها:

پزشکی از راه دور ، سلامت دیجیتال ، اخلاق پزشکی ، هوش مصنوعی ، پرستاری از راه دور