تصمیم گیری اخلاقی در مشاوره روان شناختی یاری شده با هوش مصنوعی مولد یک مرور تحلیلی روایی همراه با سناریوهای بالینی

مقدمه هوش مصنوعی مولد به عنوان یکی از نوپدیدترین فناوری های مداخله گر در قلمرو سلامت روان مرزهای سنتی مشاوره روان شناختی را دگرگون ساخته و تعامل درمانی را از یک رابطه صرفا انسانی به ساختاری ترکیبی میان مراجع، درمانگر و سامانه های الگوریتمی تبدیل کرده است. اگر چه این فناوری می تواند در تسهیل ارتباط، آموزش روانی، پایش اولیه نشانه ها و حمایت میان جلسه ای نقش موثری ایفا کند، اما ورود آن به بافت حساس درمان روان شناختی پرسش هایی بنیادین درباره رضایت آگاهانه، رازداری، مسئولیت حرفه ای، سوگیری الگوریتمی، وابستگی هیجانی و ایمنی مراجعان پدید آورده است. روش کار این مطالعه از نوع مرور تحلیلی روایی با رویکرد سناریو محور و تلفیق نظری انجام شد. در این چارچوب منابع علمی و گزارش های معتبر منتشر شده در فاصله سال های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ درباره اخلاق هوش مصنوعی در سلامت، کاربرد هوش مصنوعی مولد در مشاوره و روان درمانی، حریم خصوصی داده ها، تصمیم گیری بالینی و مسئولیت حرفه ای بررسی و تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل سناریوها نشان داد که چالش های اخلاقی در مشاوره یاری شده با هوش مصنوعی مولد، پدیده هایی ایستا و از پیش تعریف شده نیستند بلکه رویدادهای تصمیمی زمینه مند هستند که در تعامل میان انسان و الگوریتم شکل می گیرند. یافته ها حاکی از آن است که ابهام در رضایت آگاهانه زمانی تشدید می شود که مراجع درک روشنی از حدود توانایی، مالکیت داده و محدودیت های پاسخ های هوش مصنوعی نداشته باشد. نتیجه گیری: هوش مصنوعی مولد در مشاوره روان شناختی، صرفا یک ابزار کمکی خنثی نیست بلکه کنشگری فناورانه است که می تواند کیفیت تصمیم گیری، رابطه درمانی و مرزهای مسئولیت حرفه ای را بازآرایی کند. بنابراین ادغام ایمن و اخلاقی این فناوری در خدمات مشاوره ای مستلزم گذار از دستورالعمل های کلی و ثابت به سوی چارچوب های انعطاف پذیر تصمیم محور و حساس به زمینه بالینی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مولد ، مشاوره روان شناختی ، تصمیم گیری ، اخلاقی ، سناریوهای بالینی ، حریم خصوصی ، مسئولیت حرفه ای