تحلیل ساختاری عوامل موثر بر وفاداری رانندگان به پلتفرم های تاکسی اینترنتی در ایران با رویکرد نظریه تبادل اجتماعی

اقتصاد پلتفرم های دیجیتال در سال های اخیر تحولات قابل توجهی در بازار خدمات حمل ونقل شهری ایجاد کرده و پلتفرم های تاکسی اینترنتی به یکی از مهم ترین نمودهای این تحول تبدیل شده اند. موفقیت و پایداری این پلتفرم ها تا حد زیادی به تداوم همکاری و وفاداری رانندگان وابسته است. از این رو شناسایی عواملی که می توانند وفاداری رانندگان را تقویت کنند، برای مدیریت این پلتفرم ها اهمیت اساسی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر عدالت سازمانی و اعتماد بر وفاداری رانندگان پلتفرم های تاکسی اینترنتی و با تکیه بر نظریه تبادل اجتماعی انجام شده است. در این پژوهش ابعاد سه گانه عدالت شامل عدالت توزیعی، عدالت رویه ای و عدالت مراوده ای به عنوان متغیرهای پیش بین، اعتماد به پلتفرم به عنوان متغیر میانجی و وفاداری رانندگان به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش شامل رانندگان فعال در پلتفرم های تاکسی اینترنتی بوده که از میان آن ها ۲۰۰ نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه استاندارد وفاداری رانندگان به پلتفرم های تاکسی اینترنتی بود و داده ها با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار SmartPLS مورد تحلیل قرار گرفت. روایی سازه ها از طریق روایی همگرا و واگرا و پایایی آن ها با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تایید شد. نتایج پژوهش نشان داد که عدالت توزیعی، عدالت رویه ای و عدالت مراوده ای تاثیر معناداری بر اعتماد رانندگان به پلتفرم دارند. همچنین نتایج بیانگر آن است که اعتماد رانندگان به پلتفرم تاثیر مثبت و معناداری بر وفاداری آنان دارد. با این حال تاثیر مستقیم ابعاد عدالت بر وفاداری رانندگان معنادار نبوده و اعتماد نقش میانجی در رابطه بین عدالت سازمانی و وفاداری رانندگان ایفا می کند. یافته ها نشان می دهد زمانی که رانندگان احساس کنند پلتفرم در تخصیص درآمد، نحوه تصمیم گیری و تعاملات انسانی با آنان منصفانه عمل می کند، سطح اعتماد آنان افزایش یافته و این اعتماد در نهایت به افزایش وفاداری و تمایل به ادامه همکاری با پلتفرم منجر می شود. بر اساس نتایج پژوهش، مدیران پلتفرم های تاکسی اینترنتی برای افزایش وفاداری رانندگان باید بر ایجاد سازوکارهای عادلانه در توزیع درآمد، شفافیت در رویه ها و بهبود کیفیت تعاملات و ارتباطات با رانندگان تمرکز کنند. تقویت این عوامل می تواند موجب افزایش اعتماد رانندگان، کاهش ترک همکاری و در نهایت پایداری و موفقیت بلندمدت پلتفرم های حمل ونقل اینترنتی شود.

کلیدواژه ها:

اقتصاد پلتفرم ، تاکسی اینترنتی ، عدالت سازمانی ، اعتماد ، وفاداری رانندگان ، نظریه تبادل اجتماعی ، مدل سازی معادلات ساختاری