سواد رسانه ای برای معلمان و مدیران؛ چگونه در عصر انبوه اطلاعات، جهت دهنده ی ذهن دانش آموزان باشیم؟

گسترش شتابان رسانه های دیجیتال، شبکه های اجتماعی، موتورهای جست وجو، پلتفرم های ویدئویی و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، محیط یادگیری دانش آموزان را به گونه ای اساسی دگرگون کرده است. دانش آموز امروز تنها از طریق کتاب درسی و معلم به اطلاعات دسترسی ندارد، بلکه بخش قابل توجهی از دانسته ها، نگرش ها، ارزش ها و الگوهای رفتاری خود را از فضای رسانه ای دریافت می کند. در چنین شرایطی، نقش مدرسه از انتقال دهنده صرف اطلاعات به نهادی برای هدایت، اعتبارسنجی و معنا دادن به اطلاعات تغییر یافته است. ازاین رو، سواد رسانه ای معلمان و مدیران مدرسه به یکی از شایستگی های اساسی حرفه ای در نظام تعلیم و تربیت تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه سواد رسانه ای معلمان و مدیران و ارائه راهکارهایی برای هدایت آگاهانه دانش آموزان در عصر انبوه اطلاعات انجام شده است. روش پژوهش، مروری کتابخانه ای و مبتنی بر مطالعه و تحلیل منابع علمی، پژوهش های ایرانی و خارجی، اسناد و منابع معتبر بین المللی در حوزه سواد رسانه ای، سواد اطلاعاتی، تربیت رسانه ای و آموزش دیجیتال است. یافته های پژوهش نشان می دهد سواد رسانه ای در محیط مدرسه صرفا به معنای توانایی استفاده از تلفن همراه، رایانه یا شبکه های اجتماعی نیست، بلکه مجموعه ای از دانش، مهارت، نگرش و توانایی های اخلاقی برای دسترسی، تحلیل، ارزیابی، تولید و به کارگیری مسئولانه پیام های رسانه ای است. یافته ها همچنین نشان می دهد معلم باسواد رسانه ای می تواند از طریق آموزش تفکر انتقادی، تشخیص اطلاعات نادرست، بررسی منبع، مقایسه روایت ها، تحلیل اهداف و سوگیری های پیام های رسانه ای و تولید محتوای مسئولانه، دانش آموزان را از مصرف کننده منفعل اطلاعات به یادگیرنده ای فعال و تحلیلگر تبدیل کند. مدیر مدرسه نیز با ایجاد فرهنگ سازمانی حامی یادگیری دیجیتال، توانمندسازی حرفه ای معلمان، تدوین سیاست های مدرسه در استفاده مسئولانه از رسانه و ایجاد ارتباط سازنده با خانواده ها، نقش تعیین کننده ای در نهادینه سازی سواد رسانه ای دارد.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، سواد اطلاعاتی ، معلمان ، مدیران مدارس ، دانش آموزان ، تفکر انتقادی ، رسانه های دیجیتال ، تربیت رسانه ای