چالش شکاف دیجیتال در استفاده از هوش مصنوعی و تاثیر آن بر عدالت آموزشی

گسترش هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، فرصت های تازه ای برای بهبود کیفیت یادگیری، شخصی سازی آموزش، ارائه بازخورد و شناسایی نیازهای فردی دانش آموزان فراهم کرده است. با این حال، بهره مندی از این ظرفیت ها به طور یکسان برای همه دانش آموزان امکان پذیر نیست و تفاوت در دسترسی به تجهیزات دیجیتال، اینترنت، زیرساخت های ارتباطی، منابع آموزشی و مهارت های فناورانه می تواند به شکل گیری یا تشدید شکاف دیجیتال منجر شود. شکاف دیجیتال زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که فناوری های پیشرفته ای مانند هوش مصنوعی وارد فرآیند آموزش شوند؛ زیرا استفاده موثر از این فناوری ها نیازمند سطح مشخصی از دسترسی، امکانات و سواد دیجیتال است. در چنین شرایطی، دانش آموزانی که از خانواده ها، مدارس یا مناطق برخوردارتر هستند، ممکن است فرصت بیشتری برای استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی داشته باشند و در مقابل، دانش آموزان مناطق محروم و خانواده های کم برخوردار از مزایای این فناوری کمتر بهره مند شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش شکاف دیجیتال در استفاده از هوش مصنوعی و تاثیر آن بر عدالت آموزشی انجام شده است. روش پژوهش، مروری تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای است. در این پژوهش تلاش شده است ابعاد مختلف شکاف دیجیتال، عوامل ایجادکننده آن، پیامدهای نابرابر دسترسی به هوش مصنوعی و راهکارهای کاهش این شکاف در مدارس مورد بررسی قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی از یک سو می تواند با فراهم کردن آموزش شخصی سازی شده، دسترسی گسترده تر به منابع آموزشی، ارائه بازخورد سریع و حمایت از دانش آموزان دارای نیازهای متفاوت، به تحقق عدالت آموزشی کمک کند؛ اما از سوی دیگر، اگر دسترسی به زیرساخت ها و مهارت های لازم نابرابر باشد، همین فناوری می تواند نابرابری های موجود را تشدید کند. بر این اساس، تحقق عدالت آموزشی در عصر هوش مصنوعی مستلزم توسعه زیرساخت های دیجیتال، افزایش دسترسی برابر به تجهیزات و اینترنت، ارتقای سواد دیجیتال معلمان و دانش آموزان، حمایت ویژه از مدارس مناطق محروم و تدوین سیاست های آموزشی عدالت محور است. بنابراین، هوش مصنوعی زمانی می تواند در خدمت عدالت آموزشی قرار گیرد که سیاست گذاری و اجرای آن با اصل دسترسی برابر و توجه به تفاوت های اجتماعی و اقتصادی دانش آموزان همراه باشد.

کلیدواژه ها:

شکاف دیجیتال ، هوش مصنوعی ، عدالت آموزشی ، مدارس ، نابرابری آموزشی ، فناوری آموزشی ، دسترسی دیجیتال