بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی بر هویت اجتماعی نوجوانان و راهکارهای آموژشی در مدرسه

شبکه های اجتماعی در سال های اخیر به بخش مهمی از زندگی روزمره نوجوانان تبدیل شده اند و نقش قابل توجهی در شکل گیری نگرش ها، روابط اجتماعی، ارزش ها و برداشت آنان از خود و دیگران ایفا می کنند. نوجوانی یکی از حساس ترین دوره های رشد هویت است و فرد در این مرحله می کوشد جایگاه خود را در میان خانواده، دوستان، مدرسه و جامعه پیدا کند. حضور گسترده در شبکه های اجتماعی می تواند این فرایند را تحت تاثیر قرار دهد؛ زیرا نوجوان علاوه بر گروه های واقعی، با گروه ها و الگوهای اجتماعی گسترده ای در فضای مجازی مواجه می شود. هدف مقاله حاضر بررسی تاثیر شبکه های اجتماعی بر هویت اجتماعی نوجوانان و شناسایی راهکارهای آموزشی قابل اجرا در مدرسه است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است. یافته های مطالعات ایرانی نشان می دهد که رابطه میان شبکه های اجتماعی و هویت نوجوانان، رابطه ای یک بعدی و صرفا منفی یا مثبت نیست و به عواملی همچون میزان و نوع استفاده، محتوای دریافت شده، کیفیت روابط خانوادگی، سواد رسانه ای، نوع مشارکت در شبکه ها و زمینه فرهنگی نوجوان وابسته است. از یک سو، استفاده آگاهانه از شبکه های اجتماعی می تواند زمینه افزایش ارتباطات، مشارکت اجتماعی، آشنایی با دیدگاه های گوناگون و توسعه برخی مهارت های ارتباطی را فراهم کند و از سوی دیگر، استفاده افراطی و بدون آموزش ممکن است موجب مقایسه اجتماعی، الگوبرداری نامناسب، تضعیف برخی تعلقات فرهنگی و افزایش فاصله میان هویت واقعی و هویت بازنمایی شده در فضای مجازی شود. بر این اساس، مدرسه می تواند با آموزش سواد رسانه ای، تقویت تفکر انتقادی، گفت وگوی هویتی، آموزش مدیریت حضور در فضای مجازی و مشارکت دادن خانواده ها، نقش موثری در هدایت فرایند هویت یابی نوجوانان داشته باشد.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی ، هویت اجتماعی ، نوجوانان ، دانش آموزان ، سواد رسانه ای ، مدرسه ، آموزش