بررسی نقش سواد هوش مصنوعی در تغییر نگرش دانش آموزان نسبت به یادگیری، پژوهش و تولید دانش

گسترش سریع هوش مصنوعی در حوزه های مختلف زندگی، آموزش و پژوهش، مفهوم یادگیری و شیوه دستیابی به دانش را با تغییرات اساسی مواجه ساخته است. دانش آموزان امروز در محیطی رشد می کنند که در آن ابزارهای هوش مصنوعی می توانند در جست وجوی اطلاعات، توضیح مفاهیم، تولید متن، تحلیل داده، ترجمه، ایده پردازی و حتی طراحی محصولات آموزشی نقش داشته باشند. در چنین شرایطی، صرف آشنایی فنی با ابزارهای هوش مصنوعی برای بهره گیری صحیح از ظرفیت های آن کافی نیست و دانش آموزان به مجموعه ای از دانش، مهارت، نگرش و توانایی های اخلاقی و انتقادی نیاز دارند که در مفهوم «سواد هوش مصنوعی» قابل بررسی است. هدف مقاله حاضر بررسی نقش سواد هوش مصنوعی در تغییر نگرش دانش آموزان نسبت به یادگیری، پژوهش و تولید دانش است. این مقاله با رویکرد توصیفی تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای تدوین شده است. تحلیل مباحث نشان می دهد که سواد هوش مصنوعی می تواند نگرش دانش آموزان را از دریافت کننده منفعل اطلاعات به یادگیرنده ای فعال، پرسشگر، ارزیاب و تولیدکننده دانش تغییر دهد. آشنایی انتقادی با نحوه عملکرد سامانه های هوش مصنوعی می تواند به دانش آموز کمک کند میان اطلاعات، پاسخ تولیدشده، شواهد علمی و دانش معتبر تمایز قائل شود. همچنین، استفاده هدایت شده از هوش مصنوعی می تواند زمینه شکل گیری پرسش های بهتر، اصلاح ایده ها، مقایسه دیدگاه ها، تحلیل اطلاعات و تولید محصولات علمی و خلاقانه را فراهم کند. در مقابل، استفاده بدون آموزش و نظارت ممکن است به وابستگی، کاهش تلاش شناختی، پذیرش اطلاعات نادرست، تضعیف مهارت پژوهش و شکل گیری تصور نادرست از مفهوم تولید دانش منجر شود. بنابراین، هدف آموزش سواد هوش مصنوعی نباید صرفا آموزش نحوه استفاده از ابزارها باشد، بلکه باید بر شکل گیری نگرش مسئولانه، تفکر انتقادی، استقلال یادگیری، ارزیابی منابع، اخلاق پژوهش و توانایی استفاده خلاقانه از فناوری تمرکز داشته باشد. نتیجه مقاله نشان می دهد که سواد هوش مصنوعی، در صورت ادغام هوشمندانه با برنامه درسی، می تواند به جای تهدیدی برای یادگیری، به عاملی برای بازتعریف تجربه آموزشی و تقویت نقش فعال دانش آموز در فرایند تولید دانش تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: سواد هوش مصنوعی ، هوش مصنوعی ، دانش آموز ، یادگیری ، پژوهش ، تولید دانش ، تفکر انتقادی ، سواد دیجیتال ، آموزش