جایگاه نام دامنه در حقوق مالکیت فکری

پیدایش اینترنت و گسترش روزافزون تجارت الکترونیک، پرسش های نوینی را در عرصه حقوق مالکیت فکری پدید آورده است که از مهمترین آنها می توان به «جایگاه حقوقی نام دامنه» اشاره کرد. نام دامنه که به عنوان نشانی منحصربه فرد برای شناسایی وب سایت ها در فضای مجازی به کار می رود، از یک سو کارکرد تمایزدهی و هویتبخشی مشابه علامت تجاری و نام بازرگانی دارد و از سوی دیگر دارای ویژگی های فنی و ثبت جهانی است که آن را از نهادهای سنتی حقوق مالکیت فکری متمایز می سازد. نوشتار حاضر با هدف تبیین ماهیت حقوقی نام دامنه و نسبت آن با نظام مالکیت فکری، ابتدا به بررسی مفهوم و کارکرد نام دامنه و سطوح مختلف آن می پردازد. سپس با روش توصیفی-تحلیلی، نام دامنه را با دو نهاد حقوقی نزدیک به آن یعنی علامت تجاری و نام بازرگانی مقایسه می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که نام دامنه نه کاملا در زمره مصادیق سنتی حقوق مالکیت فکری می گنجد و نه می توان آن را کاملا بیگانه با این نظام دانست. نام دامنه به دلیل کارکرد تمایزدهی، قابلیت انتقال و ارزش اقتصادی، به ویژه در موارد تعارض با علائم تجاری مشهور، تحت حمایت های غیرمستقیم حقوق مالکیت فکری قرار می گیرد. با این حال، نظام حاکم بر ثبت و حل اختلاف نام های دامنه (مانند سیاست حل اختلاف موسوم به یونیفورم) تفاوت های ماهوی با نظام ثبت علائم تجاری دارد. در پایان، مقاله پیشنهادهایی برای قانون گذاری داخلی در ایران و نیز ارتقای دانش حقوقی کاربران اینترنتی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

نام دامنه ، حقوق مالکیت فکری ، علامت تجاری ، نام بازرگانی ، سامانه نام های دامنه ، حل اختلاف