هوش مصنوعی و تحول نقش مشاور مدرسه: مروری نظام مند بر عوامل فردی و سازمانی موثر بر پذیرش و ارائه یک مدل مفهومی یکپارچه

هوش مصنوعی (AI)، به ویژه در قالب ابزارهای مولد و سامانه های تحلیل پیش بین، به سرعت در حال ورود به فضای مدارس و دگرگون کردن ماهیت وظایف حرفه ای مشاوران مدرسه است. با وجود رشد سریع پژوهش های پراکنده در این حوزه، هنوز چارچوب مفهومی یکپارچه ای که عوامل فردی و سازمانی موثر بر پذیرش هوش مصنوعی توسط مشاوران مدرسه را در کنار هم توضیح دهد، در دسترس نیست. پژوهش حاضر با رویکرد مرور دامنه ای (Scoping Review) و بر پایه چارچوب گزارش دهی PRISMA-ScR، ادبیات موجود در چهار حوزه مرتبط—مشاوره مدرسه، تربیت مشاور، پذیرش فناوری آموزشی، و رهبری آموزشی—را بررسی کرده است. یافته ها در پنج مضمون اصلی سازمان دهی شدند: عوامل فردی (خودکارآمدی فناورانه، نگرش و سابقه آموزشی)، عوامل سازمانی-زمینه ای (حمایت نهادی، زیرساخت و حجم کاری)، ملاحظات اخلاقی و حریم خصوصی، بازآرایی هویت حرفه ای، و شکاف های آموزشی. بر پایه این یافته ها، مدل مفهومی سه لایه ای پیشنهاد شده است که روابط میان این عوامل و پیامدهای حرفه ای—شامل پذیرش فناوری، فرسودگی یا رضایت شغلی، و کیفیت رابطه با دانش آموز—را نشان می دهد. یافته کلیدی این مرور آن است که ادبیات پذیرش هوش مصنوعی در آموزش عمدتا حول معلمان و رهبران مدرسه شکل گرفته و پژوهش تجربی مستقیم درباره مشاوران مدرسه هنوز محدود است؛ این شکاف، جهت گیری اصلی پیشنهادهای پژوهشی این مقاله را تشکیل می دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مشاوره مدرسه ، پذیرش فناوری ، هویت حرفه ای ، مرور دامنه ای