تحلیل ساختار و کارایی شبکه حمل ونقل شهری: رویکردی مبتنی بر نظریه گراف با نگاهی به شبکه اتوبوسرانی شهر یزد

کارایی جابه جایی افراد و کالا در شهرها، تا حد زیادی به ساختار و کیفیت طراحی شبکه حمل ونقل شهری بستگی دارد. هدف این پژوهش، تحلیل ساختار و کارایی شبکه حمل ونقل شهری با استفاده از مفاهیم نظریه گراف و مروری بر شاخص های ارزیابی این شبکه ها، به ویژه در حوزه حمل ونقل عمومی است. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و مرور منابع معتبر داخلی و خارجی تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد که شبکه حمل ونقل شهری را می توان با استفاده از مفاهیمی مانند گره، یال، اتصال پذیری و مستقیم بودن مسیر، به صورت کمی تحلیل و ارزیابی کرد و چنین تحلیلی، ابزار مفیدی برای مقایسه سناریوهای مختلف توسعه شبکه در اختیار برنامه ریزان حمل ونقل قرار می دهد. مروری بر تجربه شبکه های حمل ونقل عمومی موفق جهان نشان می دهد که یکپارچگی میان شیوه های مختلف حمل ونقل و طراحی سلسله مراتبی شبکه معابر، از عوامل کلیدی کارایی شبکه به شمار می روند. با مروری بر تجربه شبکه اتوبوسرانی سازمان حمل ونقل بار و مسافر شهرداری یزد، نشان داده می شود که رشد پیوسته طول شبکه در سال های اخیر، لزوما به معنای بهبود متناسب کارایی آن نیست و توجه هم زمان به شاخص های اتصال پذیری و پوشش شبکه، در کنار افزایش صرف طول مسیرها، ضروری است. در پایان، راهکارهایی مانند بازطراحی دوره ای شبکه بر اساس تحلیل داده های واقعی سفر، توسعه هاب های تبادل بین خطی و هماهنگی برنامه ریزی کاربری زمین و شبکه حمل ونقل پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

شبکه حمل ونقل شهری ، نظریه گراف ، اتصال پذیری ، حمل ونقل عمومی ، طراحی شبکه اتوبوسرانی