بهینه سازی مسیر جمع آوری و حمل پسماندهای شهری با رویکرد کاهش اثرات زیست محیطی (مطالعه موردی: شهر یزد)

مدیریت پسماندهای جامد شهری، به ویژه مرحله جمع آوری و حمل آن، یکی از پرهزینه ترین و در عین حال اثرگذارترین حلقه های زنجیره خدمات شهری بر محیط زیست است. برآوردهای موجود نشان می دهد جمع آوری و حمل پسماند به تنهایی می تواند بخش عمده ای از کل هزینه مدیریت پسماند شهری را به خود اختصاص دهد و به همان نسبت، منبع قابل توجهی از مصرف سوخت، انتشار آلاینده و آلودگی صوتی ناشی از تردد خودروهای باربری در سطح شهر باشد. شهر یزد، با بافت تاریخی متراکم، اقلیم گرم و خشک و ساختار اداری متشکل از چند منطقه شهرداری، از این منظر با چالش های خاصی روبه روست. هدف این پژوهش، بررسی وضعیت موجود جمع آوری و حمل پسماند شهری یزد و ارائه راهکارهایی برای بهینه سازی مسیر و کاهش اثرات زیست محیطی این فرآیند، با تکیه بر رویکردهای مهندسی صنایع و فناوری اطلاعات مکانی است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای، مرور پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط با مسئله مسیریابی جمع آوری پسماند و مشاهدات میدانی نگارنده در حوزه مدیریت ناوگان شهری انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که نبود برنامه منظم مسیریابی هوشمند، پایین بودن نرخ تفکیک از مبدا، فرسودگی بخشی از ناوگان حمل پسماند و هم پوشانی تردد این ناوگان با ترافیک عمومی، از مهم ترین عوامل افزایش مسافت طی شده، مصرف سوخت و آلایندگی ناشی از این بخش در شهر یزد هستند. بر پایه یافته ها، راهکارهایی نظیر استقرار سامانه مسیریابی هوشمند مبتنی بر سامانه اطلاعات جغرافیایی، گسترش تفکیک از مبدا، بازنگری زمان بندی جمع آوری و نوسازی تدریجی ناوگان پیشنهاد شده است. نتایج این پژوهش می تواند راهنمای عملی برای مدیران شهری در راستای کاهش اثرات زیست محیطی و هزینه ای فرآیند جمع آوری و حمل پسماند باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند شهری ، مسیریابی جمع آوری زباله ، تفکیک از مبدا ، محیط زیست شهری ، شهر یزد