ارزیابی ترکیب پذیری عمومی و خصوصی لاین های گوجه فرنگی در قالب طرح دیالل ناقص

این پژوهش با هدف ارزیابی ترکیب پذیری عمومی (GCA) و خصوصی (SCA) چهار لاین والدینی گوجه فرنگی و شناسایی هیبریدهای برتر از نظر صفات کمی مهم انجام شد. برای این منظور، چهار لاین والدینی در قالب طرح دیالل ناقص تلاقی داده شدند و هیبریدهای F۱ حاصل به همراه والدین در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار کشت گردید. صفات ارتفاع بوته، تعداد گل آذین در بوته و تعداد میوه در بوته مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر ژنوتیپ برای صفات ارتفاع بوته و تعداد میوه در سطح احتمال ۵ درصد معنی دار است در حالی که اختلاف بین ژنوتیپ ها برای تعداد گل آذین معنی دار نبود. بررسی میانگین ها نشان داد که لاین P۱ و هیبریدهای مشتق از آن به ویژه P۱×P۴، بالاترین تعداد میوه و ارتفاع بوته را داشتند در حالی که لاین های P۳ و P۴ و هیبرید P۳×P۴ پایین ترین عملکرد را نشان دادند. تحلیل GCA نشان داد که لاین P۱ دارای بیشترین اثر افزایشی مثبت برای هر سه صفت بوده و به عنوان والد ممتاز معرفی می شود. نتایج SCA نیز نشان داد که بیشترین اثر غیر افزایشی مثبت برای تعداد میوه و گل آذین مربوط به هیبرید P۱×P۴ است در حالی که هیبرید P۳×P۴ دارای بیشترین اثر منفی در هر سه صفت می باشد. این یافته ها بیانگر نقش توامان اثرات افزایشی و غیر افزایشی در وراثت صفات مورد بررسی و اهمیت انتخاب والدین مناسب در برنامه های اصلاحی گوجه فرنگی است. به طور کلی نتایج مطالعه حاضر نشان می دهد که لاین P۱ و هیبرید P۱×P۴ می توانند به عنوان والد و ترکیب هیبریدی مطلوب برای برنامه های به نژادی با هدف بهبود عملکرد و صفات کمی گوجه فرنگی معرفی گردند. این نتایج با گزارش های پیشین در زمینه نقش GCA مثبت و SCA مطلوب در بهبود عملکرد هیبریدهای گوجه فرنگی همخوانی دارد.

کلیدواژه ها:

گوجه فرنگی ، دیالل ناقص ، SCA ، GCA ، عملکرد میوه