تاریخچه و کاربرد انواع میکروسکوپهای الکترونی بویژه میکروسکوپ های الکترونی روبشی (SEM) در پژوهش های علوم گیاهی

می دسته ای از میکروسکوپ ها که از پرتویی از الکترون های شتابدار به عنوان منبع تابش استفاده می کنند میکروسکوپ های الکترونی نامیده می شوند. تصویر برداری با استفاده از میکروسکوپ الکترونی، تکنیکی برای به دست آوردن تصاویر با وضوح بالا از نمونه های بیولوژیکی و غیر بیولوژیکی است. میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM)، میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)، میکروسکوپ الکترونی روبشی گسیل میدانی (FESEM)، میکروسکوپ الکترونی انعکاسی یا (REM) میکروسکوپ تونلی روبشی (STM)، میکروسکوپ الکترونی ولتاژ پایین (LVEM) از مهم ترین انواع میکروسکوپ الکترونی است. امروزه میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) نه تنها در علوم گیاهی، مواد شیمی و فیزیک به کار می رود بلکه در زمینه های متعددی همچون علوم پزشکی و زیستی کاربرد دارد. قدرت تفکیک بالا آن را به یکی از ابزارهای قدرتمند و جامع برای بررسی و تحلیل محدوده وسیعی از مشخصات ریز ساختار نمونه ها در مقیاس نانومتر تا میکرومتر تبدیل می کند. در علوم گیاهی SEM برای تصویربرداری ساختار سطحی، بررسی پوشش برگ، ساختار ریشه، کرک بذر و ریز ساختارها (مثلا) پوسته های بذر به کار می رود و اطلاعات دقیق در مورد سطوح، برآمدگی ها و ساختارهای میکروفیبری را فراهم می کند. تحلیل مورفولوژی سطحی برگ ها، ریشه ها و گل ها، بررسی ساختار دیواره سلولی و پوشش های آلی، تعیین ترکیب شیمیایی سطح و حضور نانوذرات، مطالعه ساختار و عملکرد روزنه ها، تحلیل اثرات داروهای گیاهی و تغییرات به دست آمده در سطح سلول ها از کاربردهای مهم میکروسکوپ الکترونی روبشی است. نتایج نشان داد انتخاب نوع میکروسکوپ الکترونی مناسب در علوم گیاهی به ماهیت سوال تحقیقاتی و نوع نمونه بستگی دارد.

کلیدواژه ها:

SEM ، میکروسکوپ الکترونی ، علوم گیاهی ، ریز ریخت شناسی ، پوشش برگ