با رویکرد تنظیم ریتم شبانه روزی و ارتقای کیفیت خواب

اکثر قریب باتفاق عملکردهای متابولیکی و فیزیولوژیکی بدن انسان تحت تاثیر ریتم سیر کادین یا ریتم شبانه روزی قرار دارند. اختلال در این ریتم های بیولوژیک زمانی رخ می دهد که هماهنگی میان ساعت درونی بدن و نشانه های محیطی به ویژه نور و تاریکی برهم بخورد که بنوبه ی خود می تواند تاثیرات منفی گسترده ای بر سلامت جسمی و روانی داشته باشد و زمینه ساز مشکلاتی از قبیل اختلالات خواب، کاهش کارایی شناختی و بیماری های مزمن شود. در حال حاضر بسیاری از درمان های دارویی مرسوم برای اختلالات خواب و تنظیم ریتم شبانه روزی بدن مانند بنزودیازپین ها، گرچه در کوتاه مدت موثرند، اما همراه با مشکلاتی نظیر وابستگی دارویی، خواب آلودگی روزانه، نیاز به افزایش دوز و هزینه های درمانی طولانی مدت هستند. از سوی دیگر پژوهش ها نشان داده اند که نور مهم ترین هماهنگ کننده ریتم سیر کادین بدن است و می تواند بدون عوارض دارویی ابزاری موثری برای تنظیم این ریتم باشد. با توجه به نقش حیاتی ریتم سیر کادین در سلامت انسان، اثرات مخرب اختلال در آن و محدودیت های درمان های دارویی موجود، طراحی و توسعه راهکارهای غیر دارویی و ماندگار به ویژه بر پایه تنظیم نور از اهمیت بالایی برخوردار است. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه تحلیل محتوای اسنادی یافته های علمی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ به استخراج الزامات فنی نورپردازی پرداخته و با هدف ارائه ی راهکارهای کاربردی برای طراحان صنعتی و معماران تدوین شده است تا با بهره گیری از ویژگی های نور، به بهبود کیفیت خواب و ارتقای رفاه و سلامت کاربران کمک نماید.

کلیدواژه ها:

ریتم شبانه روزی ، بدن ، کیفیت خواب ، طراحی ، نور ، طراحی صنعتی ، نوردرمانی