اثر دیکلوفناک بر سیستم آنتی اکسیدانی ماهیان: یک مرور جامع

آلودگی منابع آبی به داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، به ویژه دیکلوفناک، به عنوان یکی از چالش های مهم زیست محیطی در سال های اخیر مطرح شده است. دیکلوفناک به دلیل مصرف گسترده در پزشکی انسانی و دامپزشکی، اغلب در فاضلاب ها و آب های سطحی یافت می شود و می تواند اثرات زیستی قابل توجهی بر موجودات غیرهدف به ویژه ماهیان، ایجاد کند. هدف این مقاله مروری، تحلیل جامع شواهد موجود درباره اثرات دیکلوفناک بر سیستم آنتی اکسیدانی ماهیان است. بررسی مطالعات نشان داد که مواجهه با دیکلوفناک موجب بروز استرس اکسیداتیو، تغییر در فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی شامل سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز، گلوتاتیون پراکسیداز و گلوتاتیون-S-ترانسفراز می شود. این اثرات وابسته به غلظت، مدت مواجهه و نوع بافت بوده و می توانند پیامدهای مهمی برای فیزیولوژی و بقا ی ماهیان داشته باشند. لذا، ضرورت پایش دقیق دیکلوفناک در اکوسیستم های آبی، ارتقای سیستم های تصفیه فاضلاب و انجام پژوهش های تکمیلی درباره اثرات بلندمدت و اکولوژیک این دارو تاکید می شود.

کلیدواژه ها:

استرس اکسیداتیو ، ترکیبات دارویی ، سوپراکسید دیسموتاز ، موجودات آبزی