نقش هوش مصنوعی در ترویج آموزه های اسلامی در عصر دیجیتال: فرصت ها، چالش ها و الزامات

گسترش فناوری های نوین و ظهور هوش مصنوعی، شیوه تولید، انتقال و دریافت اطلاعات دینی را در عصر دیجیتال دستخوش تغییر کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در ترویج آموزه های اسلامی، شناسایی فرصت ها و چالش های آن و تبیین الزامات بهره گیری مطلوب از این فناوری انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای انجام شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی از طریق تولید و انتشار محتوای دینی، جست وجوی هوشمند منابع اسلامی، آموزش و یادگیری، ترجمه و ارتباط با نسل جدید، ظرفیت قابل توجهی برای گسترش ترویج آموزه های اسلامی دارد (Nazir, ۲۰۲۵; Maulana et al., ۲۰۲۵). در مقابل، تولید اطلاعات نادرست، برداشت نادرست از منابع اسلامی، چالش های اخلاقی و فرهنگی و احتمال کاهش نقش متخصصان علوم اسلامی از مهم ترین چالش های آن است (Wahid, ۲۰۲۶; Rauff Nisthar, ۲۰۲۵).نتایج نشان می دهد که بهره گیری مطلوب از هوش مصنوعی در ترویج آموزه های اسلامی مستلزم اعتبارسنجی منابع، نظارت متخصصان علوم اسلامی، رعایت اصول اخلاقی و اسلامی، همکاری میان متخصصان دین و فناوری و ارتقای سواد هوش مصنوعی است (Kerim et al., ۲۰۲۶; Wahid, ۲۰۲۶). بر این اساس، هوش مصنوعی باید به عنوان ابزاری توانمندساز و مکمل دانش و نظارت انسانی مورد استفاده قرار گیرد، نه جایگزین منابع معتبر و متخصصان علوم اسلامی.