چالش های هوش مصنوعی در بازنمایی و انتقال معرفت دینی در ادبیات فارسی

هوش مصنوعی به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای علمی عصر حاضر، تاثیر گسترده ای بر تولید، سازمان دهی و انتقال دانش داشته است. با این حال، زمانی که سخن از معرفت دینی به میان می آید، به ویژه در بستر ادبیات فارسی که سرشار از مفاهیم نمادین، عرفانی و شهودی است، کاربست هوش مصنوعی با چالش های جدی مواجه می شود. این مقاله با رویکردی تحلیلی‑انتقادی و با استفاده از روش کتابخانه ای، ابتدا مفاهیم هوش مصنوعی، معرفت و معرفت دینی را تبیین می کند، سپس ویژگی های معرفت دینی در ادبیات فارسی را شامل خدا محوری، پیوند خودشناسی و خداشناسی، شهودی بودن، حرکت از ظاهر به باطن و پیوند با اخلاق بررسی می نماید. در ادامه، چالش های زبانی، هرمنوتیکی، اخلاقی و معرفت شناختی هوش مصنوعی در بازنمایی این نوع معرفت واکاوی می شود. یافته ها نشان می دهد که به رغم توانایی هوش مصنوعی در پردازش اطلاعات، این فناوری در درک لایه های معنایی، زبان نمادین و تجربه های شهودی متون دینی فارسی ناتوان است و نمی تواند جانشین فهم انسانی گردد. در پایان، بر ضرورت رویکرد ترکیبی انسان‑ماشین و بازتعریف مرزهای معرفت دینی در عصر دیجیتال تاکید شده است.