بازخوانی پیوند معماری مسکونی و فضاهای پرورش اسب در خانه های سنتی ترکمن و امکان به کارگیری آن در طراحی معاصر

معماری بومی ترکمن، به مثابه متن فرهنگی، روایتگر پیوندی دیرینه میان انسان، طبیعت و حیوان است. این پژوهش با رویکردی پدیدارشناسانه و با هدف بازخوانی پیوند معماری مسکونی و فضاهای پرورش اسب در خانه های سنتی ترکمن، به دنبال کشف لایه های پنهان معنایی و ادراک حسی این رابطه است. برخلاف پژوهش های پیشین که عمدتا بر ابعاد کارکردی و کالبدی متمرکز بوده اند، این تحقیق با طرح این پرسش بنیادین که «حضور اسب در خانه سنتی ترکمن چه کیفیت های ادراکی و معنایی را برای ساکنان پدید آورده و این کیفیت ها چگونه قابل ترجمه به زبان معماری معاصر است؟»، به تحلیل پدیدارشناسانه فضاهای مرتبط با اسب می پردازد. روش تحقیق ترکیبی از مطالعات پدیدارشناسانه (با تکیه بر آرای هایدگر، نوربرگ-شولتز و پالاسما) و مطالعات میدانی عمیق (مشاهده مشارکتی، مصاحبه های اگزیستانسیال و برداشت حسی فضا) است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رابطه انسان و اسب در خانه سنتی ترکمن، فراتر از یک رابطه کارکردی، نوعی «هم بودگی» را شکل می داده که در کیفیت های حسی-ادراکی فضا نظیر نورپردازی خاص، صداهای آیینی، بوهای آشنا، و تداوم فضایی میان درون و بیرون تجلی یافته است. مقاله با تحلیل این کیفیت ها در سه سطح «بودن با اسب» (ارتباط وجودی)، «ادراک حسی فضا» (پدیدارشناسی ادراک) و «زبان معماری» (کالبد و فرم)، به استخراج اصولی برای طراحی معاصر می پردازد. این اصول شامل «ایجاد تداوم فضایی-ادراکی»، «طراحی برای حضور همزمان»، «بازآفرینی کیفیت های حسی» و «توجه به ریتم های زمانی-مکانی» می باشند. نتیجه آن که به کارگیری این رویکرد پدیدارشناسانه در طراحی معاصر، می تواند به خلق فضاهایی منجر شود که نه تنها از نظر عملکردی کارآمد، که از نظر معنایی غنی و همساز با هویت فرهنگی منطقه باشند

کلیدواژه ها:

معماری بومی ترکمن ، پدیدارشناسی فضا ، ادراک حسی ، اسب ترکمن ، طراحی معاصر ، هستی شناسی معماری