درس پژوهی و بهبود فرایند تدریس

برنامه نویسی پایتون به عنوان یکی از مباحث جدید کتاب کاروفناوری پایه هشتم، با وجود کاربردهای گسترده در زندگی امروزی، اغلب توسط دانش آموزان دشوار، انتزاعی و بی کاربرد تلقی می شود. این مسئله، ضرورت به کارگیری روش های نوین آموزشی را برای ملموس سازی و جذاب سازی این مبحث آشکار می سازد. پژوهش حاضر با هدف ارتقای یادگیری مفاهیم پایه پایتون و افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان، از رویکرد درس پژوهی بهره گرفته است. روش پژوهش، از نوع درس پژوهی جمعی با تلفیق روش های کیفی (مشاهده، بازخورد شفاهی) و کمی (پرسشنامه محقق ساخته) بود. تیم آموزشی متشکل از دبیران و کارشناسان، طی دو چرخه طراحی، اجرا، نقد و بازطراحی، دو تدریس (مجازی و حضوری) را برای ۱۲ دانش آموز پایه هشتم اجرا کردند. در تدریس دوم، از روش های فعال نظیر یادگیری مکاشفه ای، بازی های گروهی (جورچین و «من چه دستوری هستم؟»)، تلفیق با دروس ریاضی (مبحث فیثاغورس) و هنر، دست سازه ها و گروه بندی ناهمگن استفاده شد.یافته ها نشان داد که تدریس دوم در مقایسه با تدریس اول، موجب افزایش معنادار انگیزه، مشارکت گروهی، درک ارتباط برنامه نویسی با سایر دروس و کاهش احساس خستگی و یکنواختی در دانش آموزان گردید. همچنین، استفاده از بسترهای فرهنگی (مانند نام گذاری گروه ها به نام شهدای دانشمند) و تشویق های عاطفی و مادی، به بهبود فضای عاطفی و تربیتی کلاس کمک کرد. نتایج پژوهش موید آن است که درس پژوهی با محوریت روش های فعال و تلفیقی، راهبردی موثر برای آموزش مفاهیم پیچیده برنامه نویسی است. بر این اساس، پیشنهاد می شود که ساعت آموزشی این مبحث افزایش یافته، محتوای کتاب درسی با افزودن تاریخچه و کاربردهای روز (همچون هوش مصنوعی) غنی تر گردد و استفاده از بازی های تحرکی و گروه بندی هدفمند در کلاس های درس عمومیت یابد.