تاب آوری اقتصادی کلان شهرها در برابر شوک های جهانی (مانند همه گیری و تحریم): نقش مدیریت شهری

کلان شهرها، به دلیل ادغام عمیق در شبکه های اقتصادی ملی و جهانی، تراکم بالای فعالیت های تجاری و خدماتی، و وابستگی متقابل زنجیره های تامین، به طور خاص در معرض آسیب از شوک های اقتصادی کلان مقیاس، اعم از همه گیری های سلامت عمومی یا تحریم های بین المللی، قرار دارند. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی این است که مدیریت شهری، به عنوان نهاد حکمرانی محلی، تا چه میزان و از طریق چه سازوکارهایی می تواند بر تاب آوری اقتصادی کلان شهر در برابر این نوع شوک های بیرونی اثرگذار باشد، در شرایطی که منشا و ماهیت این شوک ها، عمدتا فراتر از اختیار و کنترل مستقیم نهادهای محلی است. این مقاله با هدف تبیین نظری تفاوت میان انواع شوک های اقتصادی و پیامدهای متفاوت آن ها برای تاب آوری شهری، و تحلیل تجربی نقش مدیریت شهری در کلان شهرهای ایران در مواجهه با دو شوک همه گیری کرونا و تحریم های اقتصادی، انجام شده است. مبانی نظری پژوهش بر پایه نظریه بنیادین تاب آوری اقتصادی منطقه ای، مفهوم پسماندگی اقتصادی (Hysteresis)، و شواهد تجربی داخلی درباره تاب آوری کلان شهرهای ایران بنا شده است. روش تحقیق مورد استفاده، رویکرد مروری-تطبیقی برای تحلیل و تلفیق شواهد نظری و تجربی موجود در ادبیات داخلی و بین المللی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدیریت شهری، اگرچه قادر به تغییر منشا یا شدت اولیه شوک های بیرونی نیست، اما نقش تعیین کننده ای در دو بعد «مقاومت» اولیه اقتصاد شهری و به ویژه «ظرفیت بازیابی و بازآرایی» پس از شوک ایفا می کند؛ و شواهد داخلی نشان می دهند که در هر دو رخداد کرونا و تحریم، بعد نهادی-مدیریتی مدیریت شهری، نقش محوری در تعیین سطح نهایی تاب آوری کلان شهرها داشته است. مقاله در پایان چارچوبی عملیاتی برای تقویت نقش مدیریت شهری در تاب آوری اقتصادی کلان شهرهای ایران در برابر شوک های آتی پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری اقتصادی ، شوک های جهانی ، تحریم ، همه گیری ، مدیریت شهری