فراتر از پاسخ های آماده بازگرداندن شور تفکر به کلاس درس

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش تفکر انتقادی بر احیای شور و اشتیاق فکری و درگیری تحصیلی دانش آموزان مقطع متوسطه شهر تهران انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر اجرا شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دهم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۳۲۰ دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای در برنامه آموزش تفکر انتقادی مبتنی بر الگوی پل شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل به برنامه درسی عادی خود ادامه دادند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل مقیاس درگیری تحصیلی (ریو و همکاران، ۲۰۰۴)، پرسشنامه محقق ساخته مهارت های تفکر انتقادی و مقیاس شور و اشتیاق فکری بود. روایی ابزارها توسط متخصصان علوم تربیتی تایید و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۹۱، ۰/۸۹ و ۰/۸۶ به دست آمد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، آزمون تی تک نمونه ای و تحلیل کوواریانس چندمتغیری انجام شد. یافته ها نشان داد که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل افزایش معناداری در درگیری تحصیلی، شور فکری و مهارت های تفکر انتقادی نشان داد (۰/۰۰۱>p). اندازه اثر ۰/۶۸ به دست آمد که نشان دهنده اثر بزرگ است. نتایج حاکی از آن است که آموزش مهارت های تفکر از طریق برنامه های آموزشی نظام مند می تواند به طور موثری شور تفکر را به کلاس درس بازگرداند و انگیزش درونی دانش آموزان را برای یادگیری افزایش دهد. این یافته ها پیامدهای مهمی برای طراحان برنامه درسی، برنامه های تربیت معلم و سیاست گذاران آموزشی دارد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: تفکر انتقادی ، درگیری تحصیلی ، شور فکری ، تفکر در کلاس درس ، آموزش متوسطه ، یادگیری پرسش محور