سبک شناسی معماری مساجد استاد حسین لرزاده (برمبنای سبک شناسی معماری ایرانی کریم پیرنیا)

هر بنای فاخری بر سه ساحت پلان، سازه و تزئینات استوار است. وجود پلان و ایجاد روابط میان فضاها به همراه نقش سازه در برپایی این پلان برای همه ی سبک های معماری امری پذیرفته و هرکدام در جایگاه خود از اهمیت برخوردار است. اما بحث تزئینات آن هم مقوم سازه و در عین حال مرتبط با عالم ملکوت امریست که نمی توان در مورد همه سبک ها و گفتمان های معماری شاهد آن بود. مسجد از بدو پیدایش میان مسلمین از اهمیت فراوانی برخوردار بوده است به گونه ای که از همان صدر اسلام به عنوان مهمترین نماد در اسلام نمایان شد. این اهمیت حتی تا امروز هم ادامه یافته است به گونه ای که مسلمین در هر شهر بزرگ و کوچکی که حضور داشته باشند از اولین تلاش های خود ساخت مسجد خواهد بود. معماری مسجد با عنوان نماد اسلام طی قرون مختلف محل جلوه ی سه ساحت پلان، سازه و تزئینات بوده به گونه ای که مساجد به ویژه در ایران محل نمایان شدن جلوه هایی از هنرهای بصری شده است. این هنرمندی در معماری مسجد تا زمانه معاصر نیز ادامه یافته است که از مشهورترین معماران معاصر مسجد در ایران حسین لرزاده را می توان نام برد. معماری که علاوه بر مسجد، آثار گران سنگ دیگری هم از خود به یادگار گذاشته است اما هیچگاه در اذهان عامه و حتی خواص نام او را نمی توان از معماری مسجد جدا تصور نمود. استاد حسین لرزاده در زمانه ای زیست که معمار لقب فردی می توانست باشد که علاوه بر هنر ایجاد فضا، همه ی هنرهای بصری موجود در این فضا از جمله، آجرچینی، گچ بری، کاشی کاری، معرق، طاق و تویزه به همراه محاسبات هندسی مربوط را می دانست. اینگونه استاد حسین لرزاده وارث هنر معماری گذشتگان خویش شد و با آثار خود آن را به آیندگان انتقال داد. مساجد از زمان پیدایش طی قرون مختلف بر اساس نوع فضا و تزئینات ذیل سبک های مختلف معماری تقسیم شده اند. استاد حسین لرزاده با سبقه شاگردی در محضر استادان این فنون هم وارث سلف خود شد و هم آنکه معماری غربی که کالایی وارداتی در عصر قاجار بود را با سنت ترکیب نموده و این چنین سبک معماری مساجد خود در سه ساحت پلان، سازه و تزئینات در قالب سبک معماری به منصه ی ظهور رسانید. در این تحقیق سعی بر آن شد تا با جمع آوری اطلاعات از آثاری که بی هیچ شبه ای متعلق به ایشان است در بخش کمی به یک جامعیت در علم به معماری لرزاده رسیده و سپس با تحلیل یافته ها در نهایت کیف معماری مسجد استاد مسجدساز را در قالب سبک های معماری ایرانی ابداعی کریم پیرنیا بازگو می نمائیم.

کلیدواژه ها:

معماری ، مسجد ، سبک ، حسین لرزاده