ارتقای زیست پذیری سکونتگاه های انسانی پیرامون مناطق نفتی جنوب ایران از طریق تبیین الگوی اکوپارک صنعتی هوشمند با رویکرد اقتصاد چرخشی

مناطق نفتی جنوب ایران به عنوان یکی از کانون های اصلی تولید انرژی کشور، نقش مهمی در اقتصاد ملی، تامین سوخت و توسعه صنایع پایین دستی دارند؛ با این حال تمرکز گسترده فعالیت های نفتی، گازی پالایشگاهی و پتروشیمی در این مناطق، پیامدهایی مانند اتلاف انرژی فلرینگ انتشار آلاینده های هوا تولید پساب و پسماند صنعتی، مصرف بالای آب و کاهش کیفیت محیط زیست سکونتگاه های پیرامونی را به همراه داشته است. این پژوهش با هدف تبیین الگوی اکوپارک صنعتی هوشمند در مناطق نفتی جنوب ایران بر تلفیق اقتصاد چرخشی همزیستی صنعتی و فناوری های هوشمند برای ارتقای بهره وری منابع و زیست پذیری تاکید دارد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی - تحلیلی است و داده های آن از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد نظری و نهادی مرتبط و تحلیل نمونه های موفق جهانی، از جمله کالوندبورگ دانمارک، اکوپارک های صنعتی چین و شهرک های صنعتی سبز کره جنوبی گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد وجود جریان های قابل بازیابی نظیر گازهای فلر، حرارت اتلافی، پساب صنعتی، پسماندهای نفتی و پتروشیمیایی و قابلیت تبادل مواد میان واحدهای صنعتی، ظرفیت مناسبی برای استقرار اکوپارک صنعتی هوشمند در مناطق نفتی جنوب ایران فراهم می کند. همچنین بهره گیری از فناوری هایی مانند اینترنت اشیا، سامانه های پایش برخط، هوش مصنوعی، داده کاوی و داشبوردهای مدیریتی می تواند مدیریت جریان های انرژی، آب، مواد و پسماند را بهینه سازد. نتایج پژوهش نشان می دهد اجرای این الگو ضمن کاهش هزینه های عملیاتی و آثار زیست محیطی می تواند به بهبود سلامت محیطی، افزایش تاب آوری منطقه ای و ارتقای زیست پذیری سکونتگاه های انسانی پیرامونی کمک کند.

کلیدواژه ها:

اکوپارک صنعتی ، همزیستی صنعتی ، اقتصاد چرخشی ، هوشمندسازی صنعتی ، زیست پذیری