نقش متالورژی سبز در توسعه پایدار صنایع معدنی و فلزی چالشها، فناوریهای نوین و چشم انداز آینده

صنایع معدنی و متالورژی به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه صنعتی، نقش مهمی در تامین مواد اولیه مورد نیاز صنایع مختلف ایفا می کنند اما همزمان از مهمترین منابع مصرف انرژی، انتشار گازهای گلخانه ای، تولید پسماندهای معدنی و آلودگی منابع آب و خاک نیز به شمار می روند. تشدید چالش های زیست محیطی، کاهش عیار ذخایر معدنی و افزایش الزامات جهانی برای کاهش انتشار کربن ضرورت گذار از فناوری های متداول به رویکردهای نوین متالورژی سبز را بیش از پیش آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با رویکردی مروری تحلیلی به بررسی مهمترین پیامدهای زیست محیطی روش های سنتی متالورژی، تبیین مبانی و اصول متالورژی سبز و تحلیل جدیدترین فناوری های این حوزه شامل هیدرومتالورژی پیشرفته، بیومتالورژی و بیولیچینگ، بازیافت فلزات و اقتصاد چرخشی، استفاده از هیدروژن سبز در فولادسازی و به کارگیری فناوری های تحول دیجیتال پرداخته است. همچنین با مقایسه تحلیلی این فناوری ها از منظر مصرف انرژی، انتشار آلاینده ها، بهره وری منابع، سطح بلوغ فناوری و قابلیت توسعه صنعتی، جایگاه آنها در مسیر دستیابی به تولید پایدار فلزات ارزیابی شده است. در ادامه وضعیت ایران از منظر ظرفیت ها، چالش ها و فرصت های توسعه متالورژی سبز مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهایی برای تسریع گذار به صنایع معدنی و فلزی کم کربن ارائه شده است. نتایج نشان می دهد که توسعه فناوری های سبز، افزایش بازیافت فلزات، بهینه سازی مصرف انرژی و آب و بهره گیری از فناوری های هوشمند مهمترین الزامات تحقق توسعه پایدار و ارتقای رقابت پذیری صنعت متالورژی در ایران و جهان به شمار می روند.

کلیدواژه ها:

متالورژی سبز ، توسعه پایدار ، هیدرومتالورژی ، اقتصاد چرخشی ، صنایع معدنی