بازخوانی هرمنوتیک و رمزپردازی معنوی در آرایه های بصری قالی های مکتب صفوی با رویکرد به حکمت اشراقی

هنر قالی بافی در عصر صفوی فراتر از یک صنعت دستی، به مثابه ساحت تجلی مفاهیم متعالی و پیوند میان ملک و ملکوت ارتقا یافت. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نظام مند نقوش نمادین در قالی های این دوره و تبیین پیوند آنها با مبانی حکمت اشراقی و عرفان شیعی تدوین شده است. پرسش بنیادین این است که هنرمند طراح صفوی چگونه مفاهیم انتزاعی کثرت در وحدت و مراتب تجلی را در کالبد نقوش هندسی، گیاهی و جانوری بازنمایی کرده است؟ روش تحقیق در این مطالعه توصیفی-تحلیلی با رویکرد نمادشناختی بوده و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای و بررسی نمونه های موزه ای انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ساختار قالی صفوی بر اساس الگوی عالم مثال طراحی شده است؛ به گونه ای که ترنج مرکزی نماد حقیقت مطلق و نقوش اسلیمی و ختایی روایتگر فیض و سرمدی حرکت استکمالی روح در مراتب هستی می باشند.

کلیدواژه ها:

قالی ، صفوی ، حکمت اشراقی ، نمادشناسی ، ترنج ، هنر قدسی