طراحی زنجیره تامین محصولات فسادپذیر(مطالعه موردی)

کنترل اتلاف مواد غذایی در ایران یکی از مسائل مهم در مسیر دستیابی به امنیت غذایی، ارتقای بهره وری اقتصادی و بهبود عملکرد عملیاتی زنجیره تامین محسوب می شود. در این میان، محصولات لبنی به ویژه شیر، به دلیل فسادپذیری بالا و محدودیت عمر مفید، سهم قابل توجهی از اتلاف را تشکیل می دهند و این اتلاف علاوه بر ایجاد زیان اقتصادی برای تولیدکنندگان، عرضه کنندگان و مصرف کنندگان، پیامدهای زیست محیطی قابل توجهی از جمله مصرف بی رویه منابع طبیعی همچون آب و انرژی و افزایش انتشار گازهای گلخانه ای ناشی از تولید محصولاتی که نهایتا به مصرف نمی رسند به همراه دارد. بنابراین، شناسایی عوامل موثر بر اتلاف شیر و بهبود مدیریت جریان محصول در زنجیره تامین آن اهمیت ویژه ای دارد. در این پژوهش، با هدف کاهش هزینه های کل زنجیره تامین و کنترل ضایعات محصولات فسادپذیر، مدلی با رویکرد اقتصادی برای طراحی زنجیره تامین محصولات لبنی ارائه شده است که در آن هزینه فساد به عنوان یکی از اجزای اصلی تابع هدف در کنار هزینه های حمل ونقل و نگهداری مورد بررسی قرار می گیرد. در مدل پیشنهادی، محدودیت عمر مفید محصول و سیاست خروج بر اساس تاریخ انقضا در نظر گرفته شده و ساختار تصمیم گیری شبکه توزیع به گونه ای تنظیم شده است که هزینه کل زنجیره تامین حداقل گردد. نتایج حل مدل نشان می دهد که استفاده از مدل پیشنهادی امکان کاهش هزینه های کل زنجیره تامین و کنترل بهتر ضایعات محصولات فسادپذیر را فراهم می کند و تحلیل حساسیت نیز بیانگر آن است که پارامترهایی نظیر تقاضا و عمر مفید محصول تاثیر قابل توجهی بر میزان ضایعات و هزینه کل سیستم دارند.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین ، محصولات فسادپذیر ، کاهش ضایعات ، مدل ریاضی ، شبکه توزیع لبنیات