هوش مصنوعی در روان درمانی از نگاه روانشناسان: مطالعه پدیدارشناختی

هدف پژوهش حاضر، تبیین و درک عمیق تجربه زیسته روانشناسان بالینی از مواجهه با هوش مصنوعی در فرایند روان درمانی بود. این مطالعه در چارچوب پارادایم کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. جامعه پژوهش شامل روانشناسان بالینی و مشاوران شاغل در مراکز روان درمانی شهر یزد با حداقل دو سال سابقه کار بالینی و تجربه مواجهه با هوش مصنوعی بود. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام و مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق تا رسیدن به اشباع نظری با ۶ نفر ادامه یافت. تحلیل داده ها با روش هفت مرحله ای کلایزی، سه مضمون اصلی را آشکار ساخت. یافته ها نشان داد که روانشناسان هوش مصنوعی را عمدتا به عنوان ابزاری تسهیل گر در وظایف ساختاری و اداری درک می کنند، اما نسبت به توانایی آن در ایجاد همدلی اصیل انسانی، مدیریت بحران های روانی شدید، و حفظ حریم خصوصی داده ها به شدت تردید دارند. نگرش مشارکت کنندگان دوگانه و مشروط به شفافیت الگوریتم و نظارت انسانی بود و آن ها بر بازتعریف نقش خود در چارچوب همکاری انسان و هوش مصنوعی تاکید داشتند. در مجموع، این پژوهش نشان می دهد که آینده روان درمانی نه در جایگزینی کامل درمانگر با هوش مصنوعی، بلکه در تعامل هوشمندانه میان تخصص انسانی و توانمندی های فناوری رقم خواهد خورد، مشروط بر آنکه دغدغه های اخلاقی و حرفه ای روانشناسان به دقت مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، روان درمانی ، روانشناسان ، پدیدارشناسی