بررسی ارتباط نوبت کاری با بار کاری ذهنی و جسمی در آتش نشانان (مطالعه موردی: آتش نشانی شهر یزد)

شغل آتش نشانی به دلیل ماهیت عملیاتی، پرتنش و مواجهه با خطرات ذاتی، افراد را در معرض فشارهای فیزیکی و روانی بالایی قرار می دهد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی ارتباط نوبت کاری با ابعاد بار کاری (ذهنی و جسمی) و پیامدهای آن شامل خواب آلودگی و خستگی در آتش نشانان شهر یزد بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش اجرا، توصیفی-همبستگی است که به صورت مقطعی انجام شد. جامعه آماری، کارکنان سازمان آتش نشانی یزد بودند که ۱۱۷ نفر از آنان به عنوان نمونه نهایی انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه های استاندارد نوبت کاری (بارتون و همکاران، ۲۰۰۷)، بار کاری ذهنی (روبیو-والدهیتا و همکاران، ۲۰۱۷) و بار کاری جسمی (بات و همکاران، ۲۰۰۴) استفاده شد. داده ها با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم افزار SmartPLS ۴ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد نوبت کاری تاثیر مثبت و معناداری بر بار کاری ذهنی (ضریب مسیر ۰.۶۴۶) و بار کاری جسمی (ضریب مسیر ۰.۶۴۹) دارد (P<۰.۰۰۱). همچنین، بار کاری ذهنی و جسمی هردو به طور مستقیم و معناداری بر افزایش خواب آلودگی و خستگی کارکنان اثرگذار هستند. شاخص های مدل ساختاری، قدرت پیش بینی مطلوب و تبیین معنادار فرضیات را تایید کردند. بنابراین، نوبت کاری در سازمان آتش نشانی یزد عامل مهمی در تشدید فشارهای شناختی و جسمانی است که نتیجه آن کاهش سطح هشیاری و افزایش خستگی کارکنان است. پیشنهاد می شود مدیران سازمان با بازنگری در الگوهای نوبت کاری، تخصیص زمان های استراحت استاندارد و اجرای برنامه های مدیریت فشار روانی و بهداشت خواب، در جهت ارتقای سلامت شغلی و ایمنی عملیاتی آتش نشانان اقدام نمایند.

کلیدواژه ها:

نوبت کاری ، بار کاری ذهنی ، بار کاری جسمی ، آتش نشانان