بررسی ارتباط نوبت کاری با خواب آلودگی و خستگی در آتش نشانان (مطالعه موردی: آتش نشانی شهر یزد)

نوبت کاری به عنوان یکی از عوامل کلیدی سازمانی در مشاغل عملیاتی، تاثیرات قابل توجهی بر سلامت جسمی و روانی کارکنان دارد. با توجه به اهمیت سلامت شغلی و بهره وری نیروی انسانی، هدف این پژوهش بررسی ارتباط نوبت کاری با خواب آلودگی و خستگی در آتش نشانان شهر یزد بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل تمامی آتش نشانان شهر یزد (۲۰۰ نفر) بود که از میان آنان ۱۲۰نفر به روش تصادفی ساده انتخاب و نهایتا ۱۱۷ پرسشنامه معتبر گردآوری شد. ابزار پژوهش پرسشنامه های استاندارد نوبت کاری (مقیاس SOS Barton et al، ۲۰۰۷)، خواب آلودگی (مقیاس ESS Johns، ۱۹۹۱) و خستگی شغلی سوئدی (مقیاس SOFI-۲۰ Åhsberg et al.، ۱۹۹۷) بود که روایی و پایایی آن ها مورد تایید قرار گرفت. تحلیل داده ها در بخش توصیفی با SPSS و در بخش استنباطی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS) جهت آزمون فرضیه ها و برازش مدل مفهومی انجام شد. نتایج نشان داد که نوبت کاری بر خواب آلودگی و خستگی آتش نشانان با ضریب مسیر ۰.۳۲۵ و ۰.۵۲۰ تاثیر مثبت و معناداری دارد (P<۰.۰۰۱). همچنین یافته ها بیانگر تاثیر مثبت و معنادار خواب آلودگی بر خستگی شغلی با ضریب مسیر ۰.۴۴۰ بود (P<۰.۰۰۱). نتایج این مطالعه بر اهمیت مدیریت شرایط کاری و طراحی بهینه شیفت ها تاکید دارد. اصلاح نظام نوبت کاری و بازنگری در ساختار زمان بندی شیفت ها می تواند به طور چشمگیری از بروز خواب آلودگی و خستگی در آتش نشانان کاسته و سلامت روانی و جسمی آنان را ارتقا بخشد.

کلیدواژه ها:

نوبت کاری ، خواب آلودگی ، بارکاری ذهنی و جسمی ، خستگی ، آتش نشانان