تحلیل پدیدارشناسانه رابطه آب و خشکی در بنادر جنوبی ایران بر اساس حکمت طبیعت و مفهوم تجلی

پژوهش حاضر به تحلیل پدیدارشناسانه نسبت آب و خشکی در بنادر جنوبی ایران بر اساس حکمت طبیعت و مفهوم تجلی پرداخته است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. داده ها از طریق مطالعه اسنادی، مشاهده مشارکتی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۲ نفر از ساکنان بومی شش بندر جنوبی (بوشهر، بندرعباس، بندر کنگ، چابهار، بندر لافت و قشم) گردآوری و با روش کلایزی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد آب و دریا در تجربه زیسته ساکنان با حیات، حرکت، فیض و بیکرانگی و خشکی با ثبات، امنیت و تعین همراه است. ساحل به عنوان فضای میانی عرصه مواجهه و وحدت در عین کثرت تفسیر می شود و این نسبت در معماری بومی، آیین ها، باورها و اقتصاد معیشتی تجلی یافته است. تحلیل مبتنی بر مفهوم تجلی نشان داد آب و خشکی مظاهر اسماء الهی و ساحل عرصه ظهور اسم «الجامع» و «الظاهر و الباطن» هستند. بدن و حواس پنج گانه نقش اساسی در ادراک فضای ساحلی دارند. این پژوهش با تلفیق پدیدارشناسی و حکمت اسلامی، چارچوبی نوین ارائه می دهد و بر ضرورت حفظ پیوندهای معنایی طراحی حسی و مشارکت جوامع محلی در توسعه سواحل تاکید می کند. فضای ساحلی در بنادر جنوبی نه فقط یک بستر طبیعی، بلکه «مکان وجودی» است که ابعاد ادراکی، هویتی و معنوی در آن دست کم به اندازه ابعاد اقتصادی اهمیت دارند.

کلیدواژه ها:

پدیدارشناسی ، حکمت طبیعت ، مفهوم تجلی ، بنادر جنوبی ، ایران ، فضای ساحلی ، آب و خشکی ، هویت مکان ، ادراک محیطی