تبیین الگوی زمینه گرایی هاستل مبتنی بر بازخوانی عناصر معماری ایرانی در بافت تاریخی

زمینه و هدف گسترش گردشگری فرهنگی و افزایش تقاضا برای فضاهای اقامتی هویت مند ضرورت بازاندیشی در طراحی گونه های نوین اقامتی نظیر هاستل را در بافت های تاریخی آشکار ساخته است. مسئله بنیادین آن است که چگونه می توان اثری معاصر و کارکردپذیر خلق کرد که ضمن پاسخگویی به نیازهای گردشگری امروز پیوستگی با زمینه کالبدی-تاریخی و هویت فرهنگی مکان را حفظ کند. هدف این پژوهش تبیین الگویی زمینه گرا برای استقرار هاستل در بافت تاریخی از طریق تلفیق دو رویکرد زمینه گرایی کالبدی و بازخوانی مفهومی عناصر معماری ایرانی است. روش شناسی پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث ماهیت کیفی است و به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. گردآوری داده ها به شیوه کتابخانه ای اسنادی صورت گرفته و تحلیل داده ها با اتکا به استدلال منطقی و مطالعه تطبیقی پنج نمونه موردی انجام شده است. یافته ها: زمینه گرایی کالبدی از شش مولفه اصلی، فرم، مقیاس، رنگ، مصالح، خط آسمان و رابطه توده و فضا تشکیل می شود و عناصری چون حیاط مرکزی، ایوان، هشتی، بادگیر، ارسی و گودال باغچه ظرفیت بالایی برای باز تفسیر مفهومی در طراحی هاستل دارند. مطالعه تطبیقی نمونه ها موید آن است که الگوی موفق مداخله در بافت تاریخی بر پایه سازوکار احیا و بازآفرینی با مداخله حداقلی، حفظ حیاط مرکزی به مثابه هسته سازمان دهنده و باز استفاده از مصالح بومی استوار است. نتیجه گیری تلفیق زمینه گرایی کالبدی با زبان معماری ایرانی به الگویی سه لایه (لایه کالبدی، لایه هویتی و لایه عملکردی) می انجامد که تداوم حیات شهری، حفظ روح مکان و کارآمدی عملکردی را هم زمان تامین می کند.

کلیدواژه ها:

هاستل ، زمینه گرایی کالبدی ، عناصر معماری ایرانی ، بافت تاریخی ، بازآفرینی شهری