تحلیل رابطه بین درک رنگ در فضاهای معماری و خاطرات عاطفی در درمان های مبتنی بر یادآوری

رنگ به عنوان یکی از مهم ترین عناصر ادراک حسی نقش قابل توجهی در تجربه های هیجانی، شناختی و حافظه ای ایفا می کند. پژوهش های روانشناسی نشان می دهد که ادراک رنگ می تواند با فعال سازی شبکه های عصبی مرتبط با هیجان و حافظه در شکل گیری و بازیابی خاطرات عاطفی موثر باشد. در سال های اخیر استفاده از محرک های حسی از جمله رنگ در طراحی محیط های درمانی و درمان های مبتنی بر یادآوری مورد توجه ویژه ی پژوهشگران حوزه روانشناسی محیط و معماری قرار گرفته است و به عنوان رویکردی نوین در طراحی فضاهای حمایتی مطرح شده است. این رویکرد درمانی به ویژه در مداخلات روانشناختی مرتبط با سالمندان و بیماران مبتلا به اختلالات شناختی مانند آلزایمر کاربرد قابل توجهی یافته است. پژوهش حاضر با رویکردی مروری تحلیلی به بررسی رابطه میان درک رنگ و خاطرات عاطفی در چارچوب درمان های مبتنی بر یادآوری می پردازد و تلاش دارد نقش این ارتباط را در بهبود وضعیت روانی و شناختی سالمندان از طریق طراحی کالبدی فضا تحلیل کند. در این راستا ابتدا مبانی نظری روانشناسی رنگ و سازوکارهای ادراک رنگ در مغز بررسی شده و سپس رابطه میان رنگ، حافظه عاطفی و فرآیند یادآوری تحلیل گردیده است. همچنین نقش طراحی محیط های شهری و فضاهای درمانی در استفاده هدفمند از رنگ برای تحریک خاطرات عاطفی و تسهیل فرآیندهای درمانی مورد مداقه قرار گرفته است. نتایج بررسی نشان می دهد که استفاده آگاهانه از رنگ ها در محیط های درمانی و شهری می تواند با فعال سازی خاطرات مثبت و تقویت فرآیندهای یادآوری در کالبد معماری، به بهبود تنظیم هیجانی، کاهش نشانه های روانشناختی و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان کمک شایانی کند و زمینه شکل گیری تجربه های مثبت و معنادار فضایی را نیز فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

روانشناسی رنگ ، خاطرات ، عاطفی ، درمان مبتنی بر یادآوری ، محیط درمانی ، طراحی معماری